პაპი ლეო სამხრეთ ამერიკაში 12-დღიან ტურნეს იწყებს

ურუგვაიში, სადაც პაპი ბოლოს 1988 წელს ჩავიდა, ლეო, სავარაუდოდ, 3,5 მილიონ ადამიანს შეახსენებს მათ ძლიერ კათოლიკურ მემკვიდრეობას, რომელიც ესპანეთის კოლონიური მმართველობის დროიდან იღებს სათავეს. მოსალოდნელია, რომ დღევანდელი გამოწვევებისა და პრობლემების საპასუხოდ ის რწმენას ხელახლა შესთავაზებს მათ.

ლეო შეხვდება ორსის, რომელიც ცენტრისტულ-მემარცხენე ალიანსს ხელმძღვანელობს. ალიანსი ხელისუფლებაში 2025 წლის მარტში მოვიდა. შემდეგ პაპი მთავრობის წარმომადგენლებსა და დიპლომატებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართავს. დატვირთულ დღეს ის ქალაქის საკათედრო ტაძარში მწუხრის ლოცვით დაასრულებს.

ლათინურ ამერიკაში მსოფლიოს 1,4 მილიარდი კათოლიკეს დაახლოებით 40% ცხოვრობს, თუმცა ურუგვაი რეგიონში ყველაზე სეკულარულ ქვეყნად მიიჩნევა. კათოლიკედ მიჩნეულთაგან მხოლოდ მცირე ნაწილი ესწრება რეგულარულად წირვას.

ურუგვაის სეკულარიზმის ფესვები კოლონიური ეკლესიის სისუსტეშია. ესპანეთი, სადაც არც ოქრო იყო მოსაპოვებელი და არც ვერცხლი, მესაქონლეობის მიწებს ძირითადად პორტუგალიური ბრაზილიისგან დამცავ ზოლად მიიჩნევდა და ტერიტორია დიდწილად დაუსახლებელი დატოვა. მონტევიდეო მხოლოდ 1720-იან წლებში დაარსდა, მეხიკოსა და ლიმაზე დაახლოებით ორი საუკუნით გვიან.

მცირე რაოდენობის მღვდლებისა და ადგილობრივი ეპისკოპოსის არყოლის გამო, ეკლესია იმ ძლიერ ინსტიტუტად ვერ იქცა, როგორიც იმპერიის სხვა ნაწილებში იყო. ურუგვაელმა ისტორიკოსმა ჯერარდო კაეტანომ თქვა: „ურუგვაი გვიან იქნა კოლონიზებული და ამან კათოლიციზმი დაასუსტა“.

ჩილეს უნივერსიტეტის იუდაისტიკის ცენტრის პროფესორმა ლუის ბამონდესმა თქვა, რომ ეკლესიისა და სახელმწიფოს გამიჯვნის დასაწყისი მე-19 საუკუნეს უკავშირდება, განსაკუთრებით ევროპელი ინტელექტუალების მიერ გავრცელებულ ლიბერალურ იდეებს, რომელთა მიხედვითაც რელიგია ჩამორჩენილობის ან რაციონალურობის ნაკლებობის ნიშანი იყო.

ბამონდესმა თქვა: „ლათინურ ამერიკაშიც მოხდა ეკლესიისა და სახელმწიფოს გამიჯვნა, თუმცა კათოლიკური ეკლესია რეგიონის სხვადასხვა სახელმწიფოსთან კვლავ მჭიდრო კავშირს ინარჩუნებს. ამ ვითარებაში ურუგვაი გამორჩეული მაგალითია იმისა, თუ როგორ შეიძლება სეკულარიზმის განხორციელება“.

ბამონდესის თქმით, ეს პროცესი იქამდე მივიდა, რომ ზოგი დღესასწაულის სახელიც შეიცვალა და სეკულარული ხასიათი მიიღო, მათ შორის „ოჯახის დღე“ და „ტურიზმის კვირეული“. ამით მიანიშნეს, რომ „კათოლიციზმისთვის დამახასიათებელ გავლენას სახელმწიფოს ოფიციალურ ჩარჩოში ადგილი არ ჰქონდა“.

მას შემდეგ ურუგვაი გახდა მსოფლიოში პირველი ქვეყანა, რომელმაც მარიხუანის რეკრეაციული მიზნით გამოყენება დააკანონა; ლათინურ ამერიკაში მეორე, რომელმაც აბორტის დეკრიმინალიზაცია მოახდინა; და ამერიკის კონტინენტზე მესამე, რომელმაც ერთნაირსქესიანთა ქორწინება დააკანონა.

უფრო ახლახან ის რეგიონში პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც სიცოცხლის ნებაყოფლობით დასრულების შესახებ კანონი მიიღო, კათოლიკური ეკლესიის ძლიერი წინააღმდეგობის მიუხედავად.

პარასკევს დილით მონტევიდეო თავის ჩვეულ სიმშვიდეს დაუბრუნდა. სანაპიროზე მორბენლები დილის ვარჯიშობდნენ, ადგილობრივები კი ძაღლებს იმავე ბილიკზე ასეირნებდნენ, რომელსაც პაპი რამდენიმე საათში უნდა სწვეოდა.

მერი ფერნანდესმა, რომელიც ურუგვაის საყვარელ სასმელ მატეს სვამდა, თქვა: „ჯერ კიდევ არ გვესმის, რატომ აირჩია მან ურუგვაი, სეკულარული ქვეყანა, მაგრამ იმედი გვაქვს, რომ აქ რაიმე დადებითს დატოვებს“.

ურუგვაელი საეკლესიო პირები გაოცებული არიან იმ აშკარა ენთუზიაზმით, რომელიც ვიზიტმა გამოიწვია. გავრცელებული ცნობით, მონტევიდეოს სენტენარიოს სტადიონზე ლეოს ლოცვითი მსახურების ბილეთები ორ დღეში გაიყიდა.

ვატიკანის ლათინური ამერიკის პაპის კომისიის ყოფილმა ხელმძღვანელმა, ურუგვაელმა გუსმან კარიკიურიმ თქვა: „როგორც ჩანს, პაპის ყოფნა აქ რაღაცას ცვლის და თანდათან ფანტავს იმ საფარველს, რომელიც ყოველთვის ცდილობდა დაეფარა და დაეკნინებინა კათოლიკური ტრადიციის არსებობა, რომელიც ქვეყნის საფუძველში დევს“.

კარიკიურის თქმით, ლეო ურუგვაის კათოლიკური ფესვების აღორძინებას შეეცდება, განსაკუთრებით კვირას ქალაქ ფლორიდაში, როცა მნიშვნელოვან კათოლიკურ დღესასწაულს აღნიშნავს.

8 ნოემბრის დღესასწაული ღვთისმშობლის ოცდაცამეტეულის ხატს ეძღვნება. ხის პატარა ხატი ურუგვაის დამოუკიდებლობის მოძრაობასთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. გადმოცემის თანახმად, დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლმა 33 პატრიოტმა გუარანის ქანდაკება შეიძინა და თან ჰქონდა, როცა 1825 წლის 25 აგვისტოს ფლორიდაში ბრაზილიის იმპერიისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს.

ვირჯინიის თანამეგობრობის უნივერსიტეტის კათოლიკური კვლევების კათედრის ხელმძღვანელმა და ლათინური ამერიკის ეკლესიის ექსპერტმა ენდრიუ ჩესნუტმა თქვა, რომ არ გაჰკვირვებია ლეოს ვიზიტით გამოწვეული ენთუზიაზმი და ისიც, რომ პაპს თბილად შეხვდებიან.

ჩესნუტმა თქვა: „მაგრამ ეს აუცილებლობით არ ნიშნავს, რომ ხალხი ეკლესიაში სიარულს დაიწყებს. თუ მთავარი მიზანი დედამიწაზე ყველაზე კათოლიკურ რეგიონში კათოლიციზმის გამოცოცხლებაა, ურუგვაი, ასე ვთქვათ, უკვე დაკარგული საქმეა და ასე ათწლეულებია“.

თემებიიამანდუ ორსიპაპი ლეო XIVპაპი ფრანცისკეარგენტინამონტევიდეოპერუურუგვაი

გამოქვეყნდა 7 ნოემბერი, 2026