პოლონეთი თავდაცვის გაძლიერებას ადგილობრივ გიგანტს ანდობს

PGZ ევროპულ თავდაცვით კომპანიებთან თანამშრომლობასაც ავითარებს. კომპანია გაერთიანებული სამეფოს BAE Systems-თან ერთად საარტილერიო ჭურვების სამ ახალ ქარხანას აშენებს. PGZ-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემა Narew კი MBDA-სთან თანამშრომლობას მოიცავს, რომელიც რაკეტებსა და გამშვებ დანადგარებს მიაწვდის.

ლეშკევიჩმა თქვა: „ან ამ შესაძლებლობას გამოვიყენებთ, ან თავდაცვის ინდუსტრიის სწრაფი განვითარების ამ პერიოდს ხელიდან გავუშვებთ. ამბიციები გვაქვს და მათი შესრულება გვინდა“.

წელს პოლონეთი თავდაცვაზე 200 მილიარდი ზლოტის, ანუ მშპ-ის 4,8%-ის დახარჯვას გეგმავს. ეს ნატოში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. პოლონეთი ასევე ევროკავშირის 150 მილიარდი ევროს ღირებულების SAFE პროგრამის სესხების უდიდესი მიმღებია და თითქმის 44 მილიარდ ევროს მიიღებს.

მთავრობა ცდილობს, ქვეყნის თავდაცვის ინდუსტრიამ ახალი ხარჯებიდან მზარდი წილი მიიღოს.

მაისში პოლონეთის შეიარაღების სააგენტომ პოლონურ შეიარაღების კომპანიებთან თითქმის 120 მილიარდი ზლოტის ღირებულების კონტრაქტები გააფორმა, რომლებიც SAFE-ის დაფინანსებით ხორციელდება. დიდი წილი PGZ-სა და მის შვილობილ კომპანიებზე, უმთავრესად Huta Stalowa Wola-ზე, მოდის. შესყიდვებში შედის 146 Borsuk-ის ქვეითთა საბრძოლო მანქანა, 96 Krab-ის ჰაუბიცა, 64 Rak-ის ნაღმსატყორცნი, K9PL-ის დამხმარე მანქანები და 1 000 მანქანა Homar-K-ის სარაკეტო სისტემისთვის.

ვარშავის ანალიტიკური ცენტრის, Enterprise Institute-ის ანგარიშის თანახმად, PGZ-სთან გაფორმებული გარიგებების უმეტესობა კონკურსის გარეშე დაიდო.

ანგარიშში ნათქვამია: „პოლონეთის თავდაცვითი ინდუსტრიის განვითარება აუცილებელია, თუმცა ეს არ უნდა ნიშნავდეს მთავრობის მიერ უშუალოდ კონტროლირებული კომპანიებისთვის ავტომატურ უპირატესობას“.

თავდაცვის მინისტრმა ვლადისლავ კოსინიაკ-კამიშმა გასულ თვეში კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ მთავრობა ქვეყნის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის განვითარებას ისახავს მიზნად. მან თქვა: „ჩვენ ვაშენებთ ძლიერ არმიას, ვაძლიერებთ უსაფრთხოებას და პოლონეთის მომავალში ვდებთ ინვესტიციას“.

თუმცა ადგილობრივი კომპანიებისთვის უპირატესობის მინიჭება შესაძლოა მთავრობის მიზანს შეეჯახოს, რაც ქვეყნის რაც შეიძლება სწრაფად გადაიარაღებას გულისხმობს. ვარშავას რუსეთის შესაკავებლად ტანკების, ავიაგამანადგურებლებისა და რაკეტების შეძენა სურს, თუმცა ამ მიზნის მიღწევა ადგილობრივ თავდაცვით ინდუსტრიას სირთულეებს უქმნის.

შვიერჩინსკის თქმით, პოლონეთის თავდაცვითი ხარჯების დაახლოებით 60% იმპორტზე მოდის და ეს ვითარება სწრაფად არ შეიცვლება. იარაღის იმპორტის უდიდესი ნაწილი სამხრეთ კორეასა და აშშ-ზე მოდის, მათ შორისაა K2 Black Panther-ის ტანკები და F-35A-ის ავიაგამანადგურებლები.

ლეშკევიჩმა თქვა: „2022 წელს მზა გადაწყვეტილებებსა და პროდუქტებს ვეძებდით, რადგან საფრთხეს ვგრძნობდით. დღეს ვცდილობთ, წარმოების პოლონიზაციის ყველა შესაძლებლობა გამოვიყენოთ. ახლა მზა პროდუქტებს თითქმის აღარ ვყიდულობთ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა კონკრეტული შესაძლებლობა ნამდვილად არ გვაქვს“. PGZ-ის ერთ-ერთი შვილობილი კომპანია K2-ის ტანკების წარმოებას 2028 წელს დაიწყებს.

კოზიოლის თქმით, ის ხედავს მცდელობას, გაიზარდოს პოლონური ინტელექტუალური საკუთრების წილი. თუმცა, მისი თქმით, ჯერჯერობით გაურკვეველია, შეამცირებს თუ არა პოლონურ კომპანიებზე კონტრაქტების გადატანის მთავრობის მცდელობა უცხოურ ტექნოლოგიებზე დამოკიდებულებას.

PGZ-ის მონაცემებით, 2025 წელს მისმა შემოსავალმა 18,4 მილიარდი ზლოტი შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 23%-ით მეტია, ხოლო მოგებამ 2,8 მილიარდი ზლოტი შეადგინა, რაც 66%-იანი ზრდაა. სტოკჰოლმის მშვიდობის საერთაშორისო კვლევის ინსტიტუტის 2025 წლის მსოფლიოს 100 უმსხვილესი თავდაცვითი კომპანიის სიაში PGZ 51-ე ადგილზე გავიდა.

ლეშკევიჩის თქმით, PGZ მიზნად ისახავს, ევროპაში პირველ ათეულში, ხოლო მსოფლიოში პირველ 30 კომპანიას შორის მოხვდეს.

კოზიოლის თქმით, თუ PGZ-ის განვითარებასა და შედეგებს შევხედავთ, ჩანს, რომ პოლიტიკური პრობლემების მიუხედავად, კომპანია პოლონეთის სამხედრო ძალების შეიარაღების ამოცანის შესრულებას ცდილობს.

პოლონეთის სახელმწიფო კონტროლს დაქვემდებარებული კომპანიები პოლიტიკური ჩარევის მაღალი დონით არიან ცნობილი. კოზიოლმა აღნიშნა, რომ თავდაცვაზე ხარჯების მაღალ დონეზე შენარჩუნებას სხვადასხვა პარტია ეთანხმება, თუმცა PGZ-ს პოლიტიკური რისკები მაინც ემუქრება.

მატეუშ მორავეცკიმ, რომელიც 2017-დან 2023 წლამდე, წინა მთავრობის პერიოდში, პრემიერ-მინისტრი იყო, ამ ზაფხულს PGZ-ის შესაძლო დაშლის წინადადება წამოაყენა და კომპანიას „სუსტი“ ხელმძღვანელობა დასწამა.

კოსინიაკ-კამიშმა საპასუხოდ ამ იდეას „მავნე და ანტისახელმწიფოებრივი“ უწოდა.

პოლიტიკური საფრთხე, სავარაუდოდ, გაიზრდება. პოლონეთში მომავალ წელს საპარლამენტო არჩევნები გაიმართება, ხოლო გამოკითხვები აჩვენებს, რომ პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკის კოალიციას შესაძლოა მემარჯვენე პარტიების გაერთიანებამ მოუგოს.

ეს ნიშნავს, რომ ლეშკევიჩის თანამდებობა შესაძლოა საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდეს. ის 2007-დან 2011 წლამდე ტუსკის წინა მთავრობაში უმცროსი თანამდებობის პირი იყო, ხოლო PGZ-ს მანამდე სახელმწიფო კონტროლს დაქვემდებარებული სასუქების მწარმოებელი გიგანტის, Grupa Azoty-ს ხელმძღვანელობის შემდეგ ჩაუდგა სათავეში.

შვიერჩინსკის თქმით, აღმასრულებელი დირექტორი ამ თანამდებობაზე ათი წლის განმავლობაში უნდა მუშაობდეს, თუმცა „პოლონეთის რეალობაში ამის შანსი არ არსებობს“.

თემებიადამ ლეშკევიჩიალექსანდრა კოზიოლიმარეკ შვიერჩინსკიBAE SystemsMBDAPolityka Insight-ის პოლიტიკის ანალიზის ცენტრიWB Groupპოლონეთის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტიპოლონეთის შეიარაღების ჯგუფიპოლონეთი

გამოქვეყნდა 12 ნოემბერი, 2026