სერბეთის სტუდენტური მოძრაობის გამარჯვებულები მაღალჩინოსნების გადადგომას ითხოვენ

ვუჩიჩის მომხრეების ჩამოშორება უკვე დაიწყო სერბეთის სახელმწიფო მაუწყებელში, RTS-ში. მისი დირექტორი მანია გრჩიჩი თანამდებობიდან გადადგა.

ახალარჩეულმა დეპუტატმა მირჯანა ნიკოლიჩმა თქვა, რომ სერბეთის მოქალაქეებს სანდო ინფორმაციის მიღების უფლება აქვთ, RTS კი წლების განმავლობაში ხელისუფლების ინტერესებს ემსახურებოდა.

ახალ დეპუტატებს სერბეთის სატელეკომუნიკაციო კომპანიის, „ტელეკომ სრბიას“ (Telekom Srbija), ხელმძღვანელის, ვლადიმირ ლუჩიჩის, შეცვლაც სურთ.

ვუჩიჩის მომხრე ანა ბრნაბიჩმა, რომელიც ამჟამად სერბეთის მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტია, მოწინააღმდეგეები დაადანაშაულა, რომ ისინი „კანონის უზენაესობის ნაცვლად რევოლუციურ მართლმსაჯულებას“ ირჩევენ და სურთ „ყველა იმ მედიის დახურვა, რომელიც არ მოსწონთ“.

თუმცა, მომავალი მთავრობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დეპუტატი, დეიან შოშკიჩი, მიიჩნევს, რომ ძირითადი რეფორმები სწრაფად უნდა გატარდეს.

ეკონომისტმა შოშკიჩმა, რომელიც 2010-2012 წლებში ცენტრალური ბანკის მმართველი იყო, თქვა: „პირველი ექვსი თვის განმავლობაში მინდა, მედია გარემო გათავისუფლდეს, ამ პროცესში კორუფციას ვებრძოლოთ, ინსტიტუტებმა კანონით დადგენილი წესით იმუშაონ და ლუსტრაციის კანონი შემოვიღოთ“.

ლუსტრაციაში ის გულისხმობს საჯარო თანამდებობების დაკავების აკრძალვას ვუჩიჩის მთავრობისა და პარტიული აპარატის იმ წევრებისთვის, რომლებიც სერბების უფლებების დარღვევაში მხილდებიან.

ბელგრადში მდებარე ევროპული პოლიტიკის ცენტრის წარმომადგენლის, სტრაჰინია სუბოტიჩის, გაფრთხილებით, ასეთი წმენდა დროს მოითხოვს. ვუჩიჩი და მისი პარტია დიდი ხნის განმავლობაში აკონტროლებდნენ სერბეთის ხელისუფლების ყველა ძირითად საყრდენს.

საბოლოოდ, მისი აზრით, ახალ ადმინისტრაციას მოუწევს „ხიდების აგება იმ ჯგუფებთან, რომლებიც წარსულში კარგად მუშაობდნენ“.

სტუდენტებმა სერბეთის უნივერსიტეტებიდან ხანგრძლივი, დახურული და საგულდაგულოდ შემუშავებული პროცესის შედეგად 141 წარმატებული კანდიდატი შეარჩიეს. მათ მოძრაობის გეგმის შესრულება და ქვეყნის სრულად გარდაქმნა დაევალათ.

პოლიტიკურ დღის წესრიგზე მრავალფეროვან სტუდენტურ ჯგუფს შეთანხმებისთვის რამდენიმე თვე დასჭირდა. ახლა გეგმის განხორციელება სტუდენტების ნაცვლად ასეთივე განსხვავებული შეხედულებების მქონე კანდიდატებს ევალებათ.

სტუდენტურ სიაში კიდევ ერთი ცნობილი კანდიდატია რადომირ საიჩიჩი, ბელგრადის უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის პროფესორი.

საიჩიჩმა ბი-ბი-სის განუცხადა: „პრაქტიკული მექანიზმები მუშაობის პროცესში შემუშავდება, მაგრამ ახალი დეპუტატები სტუდენტების 1 200-გვერდიან, დეტალურ გეგმას დაიცავენ“.

მისი თქმით, „გადაწყვეტილებებს პარლამენტი იღებს, მაგრამ, რადგან ეს ცვლილება სტუდენტების ძალისხმევით დაიწყო, მათ აზრს დიდ მნიშვნელობას მივანიჭებთ და მათთან მჭიდროდ ვითანამშრომლებთ“.

სერბეთის არჩევნებში გამარჯვებულები პოლიტიკაში ახალბედები არიან, აშკარა ლიდერი არ ჰყავთ და რთული გამოწვევების წინაშე დგანან. მათ შორისაა ქვეყნის რთული საგარეო პოლიტიკის დაბალანსება.

სერბეთი ევროკავშირში გაწევრიანების კანდიდატია და ამავე დროს რუსეთთან მჭიდრო ურთიერთობებს ინარჩუნებს. ევროკავშირში გაწევრიანების საკითხი დიდი ხანია უკანა პლანზეა, მაშინ როცა დასავლეთ ბალკანეთის მეზობელი ქვეყნები წინ მიიწევენ.

ევროკავშირი სწრაფად მიესალმა სტუდენტური სიის გამარჯვებას და დაჰპირდა, რომ მხარს დაუჭერს მათ ძალისხმევას კანონის უზენაესობის გასაძლიერებლად, მედიის თავისუფლების დასაცავად და კორუფციასთან საბრძოლველად.

თუმცა, სტუდენტების საარჩევნო მანიფესტში ევროკავშირში ინტეგრაციას უჩვეულოდ მცირე ადგილი ეთმობა. მასში ევროკავშირი მხოლოდ სერბეთის „უმნიშვნელოვანეს ეკონომიკურ პარტნიორად“ არის მოხსენიებული.

წლების განმავლობაში ბელგრადი საგარეო პოლიტიკაში ევროკავშირსა და აღმოსავლელ პარტნიორებს, რუსეთსა და ჩინეთს, შორის ბალანსს ინარჩუნებდა. ევროპაში სერბეთი გამორჩეულია იმით, რომ 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ მოსკოვს სანქციები არ დაუწესა.

ამის სანაცვლოდ სერბეთმა გაზზე შეღავათიანი ფასები მიიღო, რაც ქვეყნის შიდა სტაბილურობის შენარჩუნებას დაეხმარა. ვლადიმერ პუტინმა საჯაროდ დაუჭირა მხარი ვუჩიჩის ხელისუფლებაში დარჩენის მცდელობას.

ეს არ ნიშნავს, რომ სტუდენტები კურსის შეცვლას გეგმავენ. სერბეთის საგარეო პოლიტიკის შეცვლა მათ პრიორიტეტებში შესაძლოა მაღლა არ იდგეს.

შოშკიჩმა თქვა: „სერბეთს 1990-იან წლებში სანქციების საკუთარი გამოცდილება ჰქონდა. ვიცით, რომ ისინი უმეტესად ჩვეულებრივ ადამიანებს აზარალებს და სახელმწიფოს პოლიტიკაზე გავლენას ვერ ახდენს“. ის ყოფილ იუგოსლავიაში ომების დროს გაეროს მიერ დაწესებულ სანქციებს გულისხმობდა.

ახალი მთავრობის თავდაპირველი ყურადღება, სავარაუდოდ, საშინაო რეფორმებზე იქნება მიმართული. მომდევნო საარჩევნო კამპანიამდე კი დრო იწურება: დეკემბერში საპრეზიდენტო არჩევნები უნდა გაიმართოს.

ალექსანდარ ვუჩიჩს კანონით პრეზიდენტობის მესამე ვადით არჩევა ეკრძალება. თუმცა, მან პირობა დადო, რომ დამარცხებული სერბეთის პროგრესული პარტია ბრძოლას გააგრძელებს: „მათ ბევრად უფრო სწრაფად დავამარცხებთ, ვიდრე წარმოუდგენიათ“.

თემებიალექსანდარ ვუჩიჩივლადიმირ ლუჩიჩიმანია გრჩიჩიმარია მილოვანოვიჩიმირჯანა ნიკოლიჩიRTSბი-აი-ეიტელეკომ სრბიანოვი სადისერბეთი

გამოქვეყნდა 30 ოქტომბერი, 2026