ტანზანიის ოპოზიციის ლიდერი წაქეზებაში დამნაშავედ ცნეს

ლისუს თქმით, პროკურორებმა მისი განცხადებები კონტექსტიდან ამოგლიჯეს და ვერ დაამტკიცეს, რომ მან რაიმე დანაშაული ჩაიდინა.

„ჩადემას“ ზოგიერთი მოთხოვნა ასეთი იყო:

საარჩევნო კომისრები დამოუკიდებლად უნდა დანიშნულიყვნენ და არა პრეზიდენტის მიერ.

პოლიციას ყველა პარტიისთვის დაშინების გარეშე კამპანიის წარმოების საშუალება უნდა მიეცა.

მთავრობის მიერ დანიშნული რაიონების ხელმძღვანელები აღარ უნდა ყოფილიყვნენ საარჩევნო კომისიების თავმჯდომარეები.

პარტიების წარმომადგენლებს დათვლის პროცესზე თვალყურის დევნება შევიწროების გარეშე უნდა შესძლებოდათ.

საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების სასამართლოში გასაჩივრება შესაძლებელი უნდა ყოფილიყო.

დარ ეს სალამის უკონგას ციხეში წინასწარი პატიმრობის დროს ლისუმ ორჯერ, მცირე ხნით, შიმშილობა გამოაცხადა. მისი თქმით, ადვოკატებთან ან ნათესავებთან შეხვედრის უფლებას არ აძლევდნენ.

ლისუ ასევე ჩიოდა, რომ მცველები მის ადვოკატებთან კონფიდენციალურ შეხვედრებს უსმენდნენ.

ციხის ადმინისტრაციამ ეს ბრალდებები უარყო.

ლისუს საქმემ საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო. უფლებადამცველმა ჯგუფებმა შეშფოთება გამოთქვეს ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების მიმართ მოპყრობისა და ტანზანიაში პოლიტიკური განსხვავებული აზრის გამოხატვის სივრცის შევიწროების გამო.

გასული წლის არჩევნებს მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლები და ძალადობრივი დარბევა მოჰყვა. ოფიციალური გამოძიების თანახმად, სულ მცირე 500 ადამიანი დაიღუპა.

ოპოზიციური ჯგუფების თქმით, დაღუპულთა რაოდენობა გაცილებით მეტი იყო. მათ დამოუკიდებელი გამოძიება მოითხოვეს.

მთავრობამ არეულობის დროს საკუთარ მოქმედებებს მხარი დაუჭირა და ფართომასშტაბიანი პოლიტიკური რეპრესიების ბრალდებები უარყო.

66 წლის სამია ამტკიცებდა, რომ არჩევნები სამართლიანი და გამჭვირვალე იყო. არეულობაში მან უცხოელები დაადანაშაულა და თქვა, რომ ეს მისი დამხობის შეთქმულების ნაწილი იყო.

ძალადობის უკან მდგომი პირების გამოსავლენად მან კიდევ ერთი საგამოძიებო კომისია შექმნა.

ლისუ დიდი ხანია მმართველი პარტიის, „ჩამა ჩა მაპინდუზის“ (CCM), ერთ-ერთი ყველაზე ხმამაღალი კრიტიკოსია. ამ პარტიას, მის წინამორბედ „ტანუსთან“ ერთად, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ქვეყნის პოლიტიკაში დომინანტური პოზიცია უკავია.

ლისუ პარლამენტის წევრი 2010 წელს გახდა. ის სინგიდას მახლობლად მდებარე საარჩევნო ოლქს წარმოადგენდა. სინგიდა დედაქალაქ დოდომადან ჩრდილო-დასავლეთით 320 კმ-ში, ანუ 200 მილში მდებარეობს.

2017 წლის სექტემბერში „ჩადემას“ პოლიტიკოსი მკვლელობის მცდელობას ძლივს გადაურჩა. შეიარაღებულმა პირებმა დოდომაში, მის სახლთან, მანქანას ცეცხლი გაუხსნეს.

ლისუ რამდენჯერმე დაჭრეს და საზღვარგარეთ ხანგრძლივი მკურნალობა დასჭირდა.

თავდასხმის შემსრულებლები დღემდე არ დაუსჯიათ. ამის გამო მას წლების განმავლობაში ტანზანიის გარეთ ცხოვრება მოუწია.

ლისუ 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პრეზიდენტ ჯონ მაგუფულის, რომელიც მოგვიანებით გარდაიცვალა, დაუპირისპირდა, თუმცა დამარცხდა. ოპოზიციის მტკიცებით, არჩევნებში ფართომასშტაბიანი დარღვევები იყო.

შემდეგ ლისუ კვლავ ემიგრაციაში წავიდა. 2023 წელს კი ტანზანიაში დაბრუნდა, მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა სამიამ ოპოზიციური პოლიტიკური მიტინგების აკრძალვა გააუქმა.

მისი დაბრუნება თავდაპირველად პოლიტიკური გახსნილობის აღდგენის ნიშნად მიიჩნიეს, მაგუფულის მმართველობის წლებში დაწესებული შეზღუდვების შემდეგ. მაგუფული თანამდებობაზე ყოფნისას, 2021 წელს, გარდაიცვალა.

2025 წლის არჩევნების მოახლოებასთან ერთად მთავრობასა და ოპოზიციას შორის ურთიერთობა გაუარესდა.

ლისუ 2025 წლის იანვარში „ჩადემას“ ეროვნულ თავმჯდომარედ აირჩიეს და საარჩევნო რეფორმების მოთხოვნები გააძლიერა.

მისი მსჯავრდება, სავარაუდოდ, ტანზანიაში დემოკრატიის მდგომარეობის შესახებ შეშფოთებას გააღრმავებს.

გასულ კვირას უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ Amnesty International-მა მთავრობა არჩევნების შემდეგ რეპრესიების გაგრძელებაში დაადანაშაულა. ორგანიზაციის თქმით, ხელისუფლება „ანტიტერორისტულ კანონებს იარაღად აქცევს, რათა კრიტიკოსები გააჩუმოს და შიში გააღვივოს“.

ხელისუფლებას კომენტარის თხოვნაზე პასუხი არ გაუცია.

შესწორება: ამ სტატიის თავდაპირველ ვერსიაში ეწერა, რომ ლისუ ღალატისკენ წაქეზებაში ცნეს დამნაშავედ. ეს შესწორდა და ახლა მითითებულია, რომ ის წაქეზებაში ცნეს დამნაშავედ.

თემებისამია სულუჰუ ჰასანიტუნდუ ლისუჯონ მაგუფულიAmnesty Internationalტანუუკონგას ციხეჩადემაჩამა ჩა მაპინდუზიდარ ეს სალამიტანზანია

გამოქვეყნდა 6 ნოემბერი, 2026