ტრამპმა საწვავის გაძვირებაში უკრაინა დაადანაშაულა

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკრაინას რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე იერიშების შეწყვეტა მოსთხოვა. ტრამპმა კვირას, ირლანდიაში ვიზიტისას განაცხადა, რომ უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ „რუსეთში დიზელის წარმოების შეფერხება უნდა შეწყვიტოს“. მისი თქმით, ზელენსკის „სხვა სამიზნეებზე“ თავდასხმა შეუძლია, მაგრამ არა დიზელის მწარმოებელ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე, „რადგან ის დიზელის დეფიციტს იწვევს“.

რუსეთის მასშტაბური სარაკეტო და დრონებით იერიშების საპასუხოდ, უკრაინა უკვე რამდენიმე თვეა რუსეთის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას მიზანმიმართულად უტევს. მის სამიზნეებს შორის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები და ნავთობის საცავებია.

ტრამპის მოთხოვნის შესაძლო მიზეზი აშშ-ში დიზელის გაძვირებაა. აშშ-ის საავტომობილო კლუბ AAA-ის მონაცემებით, პარასკევს ფასი პირველად ერთ გალონზე ექვს დოლარს გადააჭარბა, რაც 3,8 ლიტრზე 5,22 ევროა. დიზელის ფასი ბოლოს მსგავსი იყო 2022 წლის ივნისში და ერთ გალონზე 5,82 დოლარს შეადგენდა. მაშინ უკრაინაზე რუსეთის თავდასხმამ ენერგორესურსების ფასები მკვეთრად გაზარდა.

2026 წლის თებერვლიდან ირანის წინააღმდეგ აშშ-ისა და ისრაელის ომმა მსოფლიო ბაზარზე ნავთობისა და გაზის მიწოდება მკვეთრად შეამცირა. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) ცნობით, განსაკუთრებით დაზარალდა დიზელი, რადგან სპარსეთის ყურის ქვეყნებსა და რუსეთში ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები დაზიანებულია.

ტრამპმა განაცხადა, რომ დიზელის დეფიციტი ირანის ომს არ უკავშირდება. მან ირლანდიაში თქვა: „ეს ახლო აღმოსავლეთიდან არ მოდის. ეს იმის შედეგია, რაც რუსეთსა და უკრაინას შორის ხდება“.

ამასობაში ახლო აღმოსავლეთში მდგომარეობა მძიმდება. ექსპერტები და ანალიტიკოსები მსოფლიოში ბენზინის გაძვირებას ელიან. ჰორმუზის სრუტე რამდენიმე თვეა დაკეტილია, ახლა კი დახურვის საფრთხე კიდევ ერთ მნიშვნელოვან საზღვაო სავაჭრო გზას, ბაბ-ელ-მანდების სრუტეს ემუქრება. მიზეზი ირანის მხარდაჭერილი იემენელი ჰუსიტების გახშირებული იერიშებია საუდის არაბეთის ნავთობის ინფრასტრუქტურაზე.

პარასკევს დრონებით იერიშებმა საუდის არაბეთში მნიშვნელოვანი ნავთობსადენის დროებით გაჩერება გამოიწვია. ამ თავდასხმების უკანაც ჰუსიტები დგანან თუ არა, ჯერჯერობით გაურკვეველია.

შაბათიდან ჰუსიტების დაჯგუფებამ საუდის არაბეთზე იერიშები გააძლიერა. ჰუსიტების წარმომადგენელმა იაჰია სარიმ კვირას X-ზე განაცხადა, რომ დაჯგუფება საუდის არაბეთის სამხრეთში სამხედრო ბაზას დრონებითა და რაკეტებით თავს დაესხა. გაეროს ცნობით, ბოლო დღეებში იემენიდან მეზობელ ჯიბუტიში 2 000-ზე მეტი ადამიანი გაიქცა.

ჰუსიტების დაჯგუფებამ ცოტა ხნის წინ ფართომასშტაბიანი შეტევა დაიწყო. იემენის სამთავრობო ძალებთან ბრძოლაში მან წითელი ზღვის მთელი სანაპირო დაიკავა. იემენის მთავრობის ცნობით, დაჯგუფება ახლა მსოფლიო ვაჭრობისთვის მნიშვნელოვან ბაბ-ელ-მანდების სრუტეს აკონტროლებს, რომელიც ადენის ყურეს წითელ ზღვასთან აკავშირებს.