ავტომობილები წელიწადში 9,3 ტრილიონი დოლარის ზიანს აყენებენ

დიზელისა და ბენზინის მანქანების მართვა ძალიან ძვირი ჯდება, მათ შორის იმ ადამიანებისთვისაც, რომლებსაც მანქანა არ აქვთ. საერთაშორისო კვლევის თანახმად, კერძო ავტომობილები მსოფლიოში წელიწადში დაახლოებით 9,3 ტრილიონი დოლარის, ანუ დაახლოებით რვა ტრილიონი ევროს ხარჯს იწვევენ. ეს თანხა გლობალური ეკონომიკური პროდუქციის დაახლოებით 8,3 პროცენტს შეადგენს.

ამ თანხიდან მხოლოდ დაახლოებით ორი ტრილიონი დოლარი იხდიან თავად მძღოლები მანქანის, რემონტის, საწვავისა და სხვა ხარჯებისთვის. დაახლოებით შვიდი ტრილიონი დოლარი, ანუ თითქმის სამი მეოთხედი, ეგრეთ წოდებული სოციალური ხარჯებია, რომლებსაც საზოგადოება იხდის. ეს ხარჯები მოიცავს ავარიებს, ჰაერის დაბინძურებას, ხმაურს, კლიმატის ზიანს, მიწის გამოყენებასა და გზების ინფრასტრუქტურას.

კვლევის ავტორებს შორის არიან გერმანელი კლიმატოლოგი და კლიმატის ცვლილების საერთაშორისო პანელის ავტორი ფელიქს კროიციგი და შვედი კლიმატოლოგი შტეფან გოსლინგი. მათ გამოიყენეს 2025 წლის მონაცემები და გამომდინარეობდნენ იქიდან, რომ მსოფლიო ტრანსპორტი ძირითადად კერძო ბენზინისა და დიზელის მანქანებზეა დაფუძნებული. ავტორები აღნიშნავენ, რომ მონაცემების უმეტესობა ევროპიდან და ჩრდილოეთ ამერიკიდან მოდის და შემდეგ გლობალურად განზოგადდა.

მათი შეფასებით, საერთო ხარჯების 77 პროცენტს არა მძღოლები, არამედ საზოგადოება იხდის. საზოგადოებრივ ხარჯებში ყველაზე დიდი წილი ავარიებს უკავია. ისინი ხარჯების ნახევარზე მეტს შეადგენენ. მკვლევარებმა ავარიების ხარჯები გამოთვალეს იმით, რომ მსოფლიოში სიკვდილისა და დაზიანების შემთხვევები დაითვალეს და მათ დაკარგული სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და ცხოვრების ხარისხის სავარაუდო ფულადი ღირებულება მიაკუთვნეს. კვლევა ასევე აფასებს კლიმატის ზიანისა და ჰაერის დაბინძურების ხარჯებს CO₂-ის გამოყოფის გამო. საცობები კი არ არის გათვალისწინებული, თუმცა კვლევის თანახმად, ზოგიერთ ქალაქში ისინი გარე ტრანსპორტის ხარჯების მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენენ.

ავტორების თქმით, კვლევა არ არის ხარჯ-სარგებლის ანალიზი. ის უფრო ორი მობილობის სცენარის ხარჯებს ადარებს.

ალტერნატიულ სცენარში მკვლევარებმა გამოთვალეს სისტემა, სადაც ავტონომიური ელექტრომობილები დიზელისა და ბენზინის მანქანებს დიდწილად ჩაანაცვლებენ. ადამიანები მანქანებს საჭიროებისამებრ აპლიკაციით შეუკვეთავენ და თითო მგზავრობისთვის ან გამოწერით გადაიხდიან, ნაცვლად იმისა, რომ თავად ფლობდნენ მანქანას. კვლევის თანახმად, გავლილი კილომეტრების რაოდენობა შეიძლება მეოთხედით შემცირდეს. სოციალური ხარჯები მოდელის მიხედვით დაახლოებით 2,4 ტრილიონ დოლარამდე დაეცემა, ასევე შემცირდება კერძო ხარჯებიც. ნაკლები ავარია, ემისია და პარკირების ადგილი ნიშნავს, რომ ფული დაიზოგება. ავარიების ხარჯები შეიძლება დაახლოებით 640 მილიარდ დოლარამდე შემცირდეს.