ამომრჩევლები 4 ოქტომბერს ხმას მისცემენ ქვეყანაში, რომელიც ათ წელიწადში 600 000-მა ადამიანმა დატოვა.
Bosnia elections: Polls overshadowed by exhaustion, exodus and geopolitics as ethnic politics eclipse real problems
წყარო: Deutsche Welle. ქართული თარგმანი — შიკრიკი.
ტექსტი ავტომატურად ითარგმნა. წყარო: Deutsche Welle.
თუმცა, 4 ოქტომბრის არჩევნების კამპანია მოსახლეობის გადინების შეჩერებაზე არ არის ორიენტირებული. ამომრჩევლები სახელმწიფო და ერთეულების დონეზე ყველაზე გავლენიან თანამდებობებზე კანდიდატებს აირჩევენ. კამპანიის მთავარი საკითხები კვლავ ისაა, ვინ არის სერბი, ბოსნიაკი ან ხორვატი და ვინ ვის ემუქრება.
1992-1995 წლების ომის შემდეგ დეიტონის სამშვიდობო შეთანხმებამ ბოსნია და ჰერცეგოვინა დაყოფილი დატოვა. კომპრომისმა მკვლელობები შეაჩერა, მაგრამ ეთნიკური დაყოფა სახელმწიფოს მუდმივ საფუძვლად აქცია. სამი ათწლეულის შემდეგ ეს წყობა არ შეცვლილა და წინსვლა მთლიანად შეჩერდა.
დეიტონში შედგენილმა რთულმა კონსტიტუციამ რთული საარჩევნო სისტემაც შექმნა. ქვეყანა სერბთა უმრავლესობით დასახლებულ სერბთა რესპუბლიკად, ბოსნია და ჰერცეგოვინის ბოსნიაკურ-ხორვატულ ფედერაციად და ბრჩკოს ოლქად იყოფა. სახელმწიფო, ერთეულებისა და კანტონების დონეებზე სულ 14 მთავრობა და პარლამენტი მოქმედებს.
4 ოქტომბერს ამომრჩევლები სახელმწიფო დონის ახალ სამწევრიან პრეზიდენტობას აირჩევენ. თითოეული ეთნიკური ჯგუფი საკუთარ წარმომადგენელს ირჩევს: სერბთა რესპუბლიკა სერბს, ხოლო ფედერაცია ბოსნიაკსა და ხორვატს. ამომრჩევლები სერბთა რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და სახელმწიფო და ერთეულების პარლამენტების დეპუტატებსაც აირჩევენ. ფედერაციის პრეზიდენტისა და დარჩენილი საპარლამენტო პალატების შემადგენლობა კენჭისყრის შემდეგ ეთნიკური კვოტებით განისაზღვრება.
ბოსნიაში ეთნიკურ საფუძველზე შექმნილი პარალელური ძალაუფლების სტრუქტურები ერთმანეთს ბლოკავენ. ეს სისტემის ხარვეზი კი არა, თავად სისტემის მოწყობაა.
პოლიტოლოგმა მლადენ ბუბონიჩმა დოიჩე ველეს (Deutsche Welle) უთხრა: „ბევრი მოქალაქე საკუთარი ხალხის წარმომადგენელ პარტიებს კვლავ მისცემს ხმას, რადგან პოლიტიკური ელიტები მუდმივად ქმნიან საფრთხისა და შიშის განცდას და არჩევნებს ეროვნული გადარჩენის რეფერენდუმად აქცევენ“.
ამომრჩევლების ყოველდღიური პრობლემებია მაღალი ფასები, დაბალი ხელფასები და პენსიები, მიუწვდომელი საცხოვრებელი, არასტაბილური სამუშაო, კორუფცია და ცუდი საჯარო მომსახურება. გამოკითხვები აჩვენებს, რომ მოქალაქეებს საარჩევნო დაპირებების არ სჯერათ. მათი პასუხი ხშირად ერთ წინადადებამდე დადის: „30 წლის განმავლობაში არაფერი შეცვლილა“.
ბოსნიის პოლიტიკურ სისტემაში დაყოფის შენარჩუნება ჯილდოვდება, მნიშვნელოვანი ცვლილების მცდელობა კი ისჯება. არჩევნები მხოლოდ უკეთეს გზებსა და იაფ ელექტროენერგიას არასდროს ეხებოდა. კვლევებით, ხმის მიცემის არჩევანს ყველაზე უკეთ ეთნიკური იდენტობა განსაზღვრავს და ეკონომიკურ ინტერესს მნიშვნელოვნად აღემატება.
პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა ტანია ტოპიჩმა დოიჩე ველეს უთხრა: „სამწუხაროდ, ათწლეულების ჩვევით, ეთნიკური დაძაბულობა მოქალაქეებს კვლავ იდეოლოგიური და იდენტობის საკითხების გარშემო აერთიანებს. კორუფცია, სიღარიბე და დემოგრაფიული კრახი პოლიტიკურმა იდენტობებმა მთლიანად შთანთქა“.

US troops exit Iraq after more than a decade
ქუჩაში ადამიანებს სამუშაო, გადასახადების დასაფარად საკმარისი ხელფასი, ხელმისაწვდომი საცხოვრებელი, მოქმედი ჯანდაცვა და არაკორუმპირებული ხელისუფლება სურთ. მოქალაქეები რეფორმების შეჩერებას კორუფციას აბრალებენ. ახალგაზრდები კი არჩევნებში მონაწილეობის ნაცვლად ქვეყნიდან წასვლას ირჩევენ. ემიგრაცია უმეტესად საგანგაშო სტატისტიკად რჩება და არა პრობლემად, რომლის მოგვარებასაც ვინმე ჩქარობს.
ტუზლელმა პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა ვეჰიდ შეჰიჩმა დოიჩე ველეს უთხრა: „სამი ეთნიკური პრინციპით გაბატონებული ბოსნიური სამკუთხედი ბოსნიის ყველა მოქალაქისთვის დამღუპველია. მაგრამ თუ ამ ხაზების შესაბამისად არ მისცემ ხმას, საკუთარი ხალხის მოღალატედ მოგნათლავენ. ეს ქვეყნის წინსვლისთვის დამღუპველია“.
ბოსნია 2022 წლიდან ევროკავშირის წევრობის კანდიდატია. 2024 წელს ქვეყანამ გაწევრიანების მოლაპარაკებების გახსნის ნებართვა მიიღო, თუმცა პრაქტიკული წინსვლა თითქმის შეჩერდა. დამოუკიდებელი ანალიზის თანახმად, ევროკავშირის ანგარიშებში ბოსნიის მზადყოფნის მაჩვენებელი ერთ წელიწადში ათიდან 4,14 ქულიდან 2,91 ქულამდე დაეცა. ეს კანდიდატ ქვეყნებს შორის ყველაზე მკვეთრი ვარდნაა.
ბოსნიას ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებებისთვის მთავარი მომლაპარაკებელი ჯერაც არ დაუნიშნავს. გაწევრიანებისთვის საჭირო 113 რეფორმიდან არცერთი არ განხორციელებულა. მოქალაქეებისთვის ევროკავშირის წევრობა მწვავე საკითხი აღარ არის. პოლიტიკოსების მიერ ნახსენები „ევროპული გზა“ მათთვის ქაღალდზე დარჩენილ სიტყვებად იქცა.
ბოსნიის არჩევნები და სერბეთის 25 ოქტომბრის არჩევნები იმ დროს ტარდება, როცა დასავლეთ ბალკანეთი კვლავ რუსეთის, ევროკავშირისა და აშშ-ის მძაფრი მეტოქეობის ასპარეზად იქცა. ბოსნიის პოლიტიკური ძალები უცხოეთში მოკავშირეებს უკვე ეძებენ.
ქვეყანა არჩევნებს სამი ათწლეულის უშედეგო პოლიტიკური წრეზე სიარულის შემდეგ ხვდება. შინაგანმა უძრაობამ ბოსნია სხვა ქვეყნების გეოპოლიტიკური გათვლების ასპარეზად აქცია. ნორმალური ცხოვრების საძებნელად წასულმა 600 000-მა ადამიანმა კი უკვე გასცა პასუხი კითხვას, ელოდება თუ არა ცვლილებას.
თემებივეჰიდ შეჰიჩიმლადენ ბუბონიჩიტანია ტოპიჩიდოიჩე ველეევროკავშირიბოსნია და ჰერცეგოვინაბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციაბრჩკოს ოლქისერბეთისერბთა რესპუბლიკა
შეადარე თარგმანი გამოცემის ორიგინალურ ტექსტს.
გამოქვეყნდა 30 სექტემბერი, 2026
Israel bans Arab parties from election: What you need to know

Israel's Netanyahu holds secret meeting with UAE president

Russia launches largest attack on Ukraine energy infrastructure since spring

‘Terrorist attack’ by Israeli settlers on Palestinian family in West Bank condemned

Pilot ‘stabbed co-pilot in attempted hijacking’ on Israel-bound plane before passengers overpower him
კომენტარი (0)
გაგვიზიარე შენი აზრი.
კომენტარები ავტომატურად მოწმდება.
აზრის გასაზიარებლად შექმენი ანგარიში ან შედი.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაწერე პირველი.