ბოსნიის არჩევნებს ეთნიკური პოლიტიკა და მოსახლეობის გადინება ჩრდილავს

თუმცა, 4 ოქტომბრის არჩევნების კამპანია მოსახლეობის გადინების შეჩერებაზე არ არის ორიენტირებული. ამომრჩევლები სახელმწიფო და ერთეულების დონეზე ყველაზე გავლენიან თანამდებობებზე კანდიდატებს აირჩევენ. კამპანიის მთავარი საკითხები კვლავ ისაა, ვინ არის სერბი, ბოსნიაკი ან ხორვატი და ვინ ვის ემუქრება.

1992-1995 წლების ომის შემდეგ დეიტონის სამშვიდობო შეთანხმებამ ბოსნია და ჰერცეგოვინა დაყოფილი დატოვა. კომპრომისმა მკვლელობები შეაჩერა, მაგრამ ეთნიკური დაყოფა სახელმწიფოს მუდმივ საფუძვლად აქცია. სამი ათწლეულის შემდეგ ეს წყობა არ შეცვლილა და წინსვლა მთლიანად შეჩერდა.

დეიტონში შედგენილმა რთულმა კონსტიტუციამ რთული საარჩევნო სისტემაც შექმნა. ქვეყანა სერბთა უმრავლესობით დასახლებულ სერბთა რესპუბლიკად, ბოსნია და ჰერცეგოვინის ბოსნიაკურ-ხორვატულ ფედერაციად და ბრჩკოს ოლქად იყოფა. სახელმწიფო, ერთეულებისა და კანტონების დონეებზე სულ 14 მთავრობა და პარლამენტი მოქმედებს.

4 ოქტომბერს ამომრჩევლები სახელმწიფო დონის ახალ სამწევრიან პრეზიდენტობას აირჩევენ. თითოეული ეთნიკური ჯგუფი საკუთარ წარმომადგენელს ირჩევს: სერბთა რესპუბლიკა სერბს, ხოლო ფედერაცია ბოსნიაკსა და ხორვატს. ამომრჩევლები სერბთა რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და სახელმწიფო და ერთეულების პარლამენტების დეპუტატებსაც აირჩევენ. ფედერაციის პრეზიდენტისა და დარჩენილი საპარლამენტო პალატების შემადგენლობა კენჭისყრის შემდეგ ეთნიკური კვოტებით განისაზღვრება.

ბოსნიაში ეთნიკურ საფუძველზე შექმნილი პარალელური ძალაუფლების სტრუქტურები ერთმანეთს ბლოკავენ. ეს სისტემის ხარვეზი კი არა, თავად სისტემის მოწყობაა.

პოლიტოლოგმა მლადენ ბუბონიჩმა დოიჩე ველეს (Deutsche Welle) უთხრა: „ბევრი მოქალაქე საკუთარი ხალხის წარმომადგენელ პარტიებს კვლავ მისცემს ხმას, რადგან პოლიტიკური ელიტები მუდმივად ქმნიან საფრთხისა და შიშის განცდას და არჩევნებს ეროვნული გადარჩენის რეფერენდუმად აქცევენ“.

ამომრჩევლების ყოველდღიური პრობლემებია მაღალი ფასები, დაბალი ხელფასები და პენსიები, მიუწვდომელი საცხოვრებელი, არასტაბილური სამუშაო, კორუფცია და ცუდი საჯარო მომსახურება. გამოკითხვები აჩვენებს, რომ მოქალაქეებს საარჩევნო დაპირებების არ სჯერათ. მათი პასუხი ხშირად ერთ წინადადებამდე დადის: „30 წლის განმავლობაში არაფერი შეცვლილა“.

ბოსნიის პოლიტიკურ სისტემაში დაყოფის შენარჩუნება ჯილდოვდება, მნიშვნელოვანი ცვლილების მცდელობა კი ისჯება. არჩევნები მხოლოდ უკეთეს გზებსა და იაფ ელექტროენერგიას არასდროს ეხებოდა. კვლევებით, ხმის მიცემის არჩევანს ყველაზე უკეთ ეთნიკური იდენტობა განსაზღვრავს და ეკონომიკურ ინტერესს მნიშვნელოვნად აღემატება.

პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა ტანია ტოპიჩმა დოიჩე ველეს უთხრა: „სამწუხაროდ, ათწლეულების ჩვევით, ეთნიკური დაძაბულობა მოქალაქეებს კვლავ იდეოლოგიური და იდენტობის საკითხების გარშემო აერთიანებს. კორუფცია, სიღარიბე და დემოგრაფიული კრახი პოლიტიკურმა იდენტობებმა მთლიანად შთანთქა“.