ირანი ნიუ-იორკის მოლაპარაკებებზე წინაპირობების მოხსნას უარყოფს

ირანზე სანქციებით ზეწოლა ძლიერდება. აშშ-ის საზღვაო ბლოკადა ირანს ნავთობის ექსპორტს თითქმის შეუძლებელს უხდის და ქვეყანას აუცილებელ უცხოურ ვალუტას აკლებს. ოთხშაბათს ირანის სამოქალაქო თვითმფრინავებს მთელ მსოფლიოში ფრენების შეწყვეტის საფრთხე შეექმნათ. მიზეზი აშშ-ის მეორეული სანქციების მუქარაა ნებისმიერი სუბიექტის წინააღმდეგ, რომელიც ირანის სამოქალაქო ავიაციას მოემსახურება. ირანელი ოფიციალური პირები მეზობელ ქვეყნებთან საჰაერო კავშირის შესანარჩუნებლად ინტენსიურად მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ. თუმცა, როგორც ჩანს, ომანსა და ერაყს ირანის სამოქალაქო თვითმფრინავებისთვის საჰაერო სივრცის დახურვა მოუწიათ.

ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშკიანი გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე ოთხშაბათს უნდა გამოვიდეს. ის მოლაპარაკებების მიმდინარეობისას თეირანიდან ნიუ-იორკში ჩავიდა.

ფეზეშკიანი აშშ-სთან მოლაპარაკებებს ემხრობა, თუმცა პროცესში უშუალოდ არ მონაწილეობდა. მისი თქმით, საწყისი წერტილი კვლავ 17 ივნისს აშშ-სთან შეთანხმებული ურთიერთგაგების მემორანდუმია. მემორანდუმის შესრულება ჩაიშალა, როცა მხარეებმა ერთმანეთს სრუტის კონტროლის ხელში ჩაგდება და პირობების დარღვევა დასდეს ბრალად. ირანის განცხადებით, მემორანდუმი სრუტეზე დროებით კონტროლს ირანს უტოვებდა. ეს გაგრძელდებოდა მართვაზე გრძელვადიანი შეთანხმების მიღწევამდე, რომელიც ომანისა და ირანის მიერ სანაოსნო მომსახურების საფასურის დაწესებასაც ითვალისწინებდა.

მოსალოდნელია, რომ ფეზეშკიანი დასავლეთს ორმაგი სტანდარტების გამო გააკრიტიკებს. ის ირანზე აშშ-ის თავდასხმას უკანონოდ მიიჩნევს. თავდასხმამ სკოლის მოსწავლეები იმსხვერპლა და ინფრასტრუქტურა გაანადგურა. ფეზეშკიანი მუდმივად აღნიშნავდა, რომ ევროპა უკრაინაში შეჭრის გამო რუსეთს ამხელს, თუმცა ირანზე თავდასხმისა და ღაზაში პალესტინელების მიმართ ისრაელის მოპყრობის კრიტიკას ერიდება.

სამშაბათს გენერალურ ასამბლეაზე რამდენიმე ყველაზე მწვავე სიტყვით ევროპელი და არაბი პოლიტიკოსები გამოვიდნენ. მათ დასავლეთის უუნარობა დაგმეს, რომ მშვიდობა უზრუნველყოს. საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა გაეროში გამოსამშვიდობებელ სიტყვაში ირანის ხელისუფლების დამხობის მცდელობის გამო აშშ და ისრაელი გააკრიტიკა. მაკრონმა განაცხადა: „ყოველ ჯერზე, როცა რამდენიმე სახელმწიფო, ზოგჯერ საერთაშორისო წესრიგის სახელითაც კი, ხალხის ნაცვლად რეჟიმის ან სისტემის შეცვლას ცდილობდა, ამ ქვეყნებს კიდევ უფრო დიდ ქაოსში ძირავდა“.

მაკრონმა ასევე განაცხადა, რომ დასავლეთმა ღაზაში მშვიდობა ვერ დაამყარა. მან თქვა: „ზოგი სავარაუდო მშვიდობით ამაყობს. მაგრამ ამ მშვიდობას ჰუმანიტარული მარშრუტები ერთი წამითაც არ გაუხსნია. განზე უნდა ვიდგეთ და ვუყუროთ სანახაობას, რომელიც ყველას გვარცხვენს? არასოდეს!“ მაკრონმა ისრაელის უკმაყოფილება გამოიწვია, როცა თქვა, რომ ჰამასი დასავლეთ სანაპიროზე, ღაზისგან განსხვავებით, წარმოდგენილი არ იყო.

ნეთანიაჰუს ოფისმა დასავლეთ სანაპიროს ბიბლიური სახელწოდებით უპასუხა: „ჰამასის ტერორისტები ებრაელებზე თავდასხმებს თითქმის ყოველდღე ახორციელებენ. მათ იუდეასა და სამარიაში უამრავი ისრაელელი მშვიდობიანი მოქალაქე მოკლეს“.

იორდანიის მეფე აბდალა მეორემ ისრაელის მთავრობა პირობების მუდმივად შეცვლის, თავდასხმებისა და ღაზის სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის განადგურების გამო გააკრიტიკა. მან ასევე დაგმო ისრაელის უარი, ომით განადგურებული პალესტინის ტერიტორიიდან გავიდეს. აბდალა მეორის თქმით, ამის გამო ღაზის პალესტინელი მოსახლეობა ტერიტორიის მესამედზე ოდნავ მეტ ნაწილში მოექცა. მან თქვა, რომ დამკვირვებლებმა ისრაელის პოლიტიკა აღარ უნდა მიიჩნიონ „დროებით სამხედრო ზომებად“ ან „ომის შედეგად“. მეფემ დასძინა: „პასუხისმგებლობა მაშინ იწყება, როცა მოვლენებს საკუთარ სახელს ვარქმევთ: ეს პალესტინური ცხოვრების წაშლისა და ღაზაში ახალი ტერიტორიული რეალობის დამკვიდრების მცდელობაა“.

თემებიდონალდ ტრამპიაბას არაღჩისტივ უიტკოფიჯარედ კუშნერიესმაილ ბაღაიმასუდ ფეზეშკიანიემანუელ მაკრონიმეფე აბდალა მეორეირანიჰორმუზის სრუტე

გამოქვეყნდა 23 სექტემბერი, 2026