ირანის ეკონომიკა მკვეთრად შემცირდა, ნავთობის ფასი გაიზარდა

ირანის სტატისტიკის სამსახურის ოფიციალური მონაცემებით, ომის დაწყების შემდეგ ქვეყნის ეკონომიკა მკვეთრად შემცირდა. მარტის ბოლოდან ივნისის ბოლომდე მთლიანი შიდა პროდუქტი გასული წლის იმავე პერიოდთან შედარებით 10,1%-ით შემცირდა.

ირანი ნავთობის ექსპორტიდან მიღებულ შემოსავალზეა დამოკიდებული. თებერვლის ბოლოს აშშ-ისა და ისრაელის მიერ წამოწყებული ომის შემდეგ თეირანი ჰორმუზის სრუტეს ძირითადად დაკეტილს ტოვებს. ეს მარშრუტი ნავთობითა და გაზით მსოფლიო ვაჭრობისთვის მნიშვნელოვანია. ამის საპასუხოდ, აშშ-მა ირანის პორტებს საზღვაო ბლოკადა დაუწესა. ამან სანქციებით ისედაც შეზღუდული ირანული ნავთობის ექსპორტი კიდევ უფრო დააზარალა.

ბოლო პერიოდში საბრძოლო მოქმედებების განახლების შიში გაიზარდა. ირანის ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს ხელმძღვანელმა მოჰსენ რეზაიმ გააფრთხილა, რომ თითქმის შვიდთვიანი ომის გაგრძელების შემთხვევაში აშშ ომის დასაწყისთან შედარებით უკეთ მომზადებულ ირანს დაუპირისპირდება. მან თქვა: „ამერიკას უფრო დიდი ძალით, უფრო მრავალრიცხოვანი და მტკივნეული თავდასხმებით დავუპირისპირდებით. გადამწყვეტი ომისთვის მზად ვართ“.

ამავე დროს, ირანის მომლაპარაკებლის თქმით, თეირანმა აშშ-ის მთავრობას ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნის პირობები გადასცა. ირანის მთავარმა მომლაპარაკებელმა და პარლამენტის თავმჯდომარემ მოჰამად ბაღერ ღალიბაფმა კვირას განაცხადა: „ჩვენი გზავნილები და პირობების განმარტება შუამავლების მეშვეობით მეორე მხარეს მკაფიოდ გადავეცით“.

სახელმწიფო ტელევიზიის ცნობით, ღალიბაფმა აღნიშნა, რომ ამ პირობების შესრულებამდე და აშშ-ის მთავრობის მიერ დაპირებების დაცვამდე მოლაპარაკებების დაწყებამდე არსებულ ვითარებასა და ჰორმუზის ღია სრუტეზე დაბრუნება „შეუძლებელია“.

ირანი თითქმის შვიდი თვის წინ ომის დაწყების შემდეგ ჰორმუზის სრუტეში გამავალ მნიშვნელოვან სანაოსნო მარშრუტს ძირითადად დაკეტილს ტოვებს. ამის საპასუხოდ, აშშ-მა ირანის პორტებს საზღვაო ბლოკადა დაუწესა.

კონფლიქტი ენერგიის ფასებზე კვლავ მნიშვნელოვნად მოქმედებს. ირანის მიერ მხარდაჭერილი იემენელი ჰუთების თავდასხმებმა საუდის არაბეთის დედაქალაქ რიადზე ნავთობის ფასი გაზარდა. იზრდება შიში, რომ ჰორმუზის სრუტის გარდა, ნავთობის ტრანსპორტირება წითელი ზღვითაც შეიძლება გართულდეს ან საერთოდ შეწყდეს. ჰუთებმა ცოტა ხნის წინ იემენის წითელი ზღვის სანაპიროს მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დაიკავეს. იქაც მდებარეობს სრუტე, რომლის გადაკეტვაც შესაძლებელია.

ჩრდილოეთის ზღვის Brent-ის ნავთობის ერთი ბარელის, 159 ლიტრის, ფასი 81 ცენტით, ანუ 0,78%-ით, 104,68 დოლარამდე გაიზარდა. ამერიკული WTI-ის ერთი ბარელის ფასი 76 ცენტით, ანუ 0,76%-ით, 101,06 დოლარამდე გაიზარდა. შაბათის თავდასხმები ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობას აძლიერებს, ხოლო აშშ და ირანი ჩიხურ ვითარებაში რჩებიან.