ქართველ იურისტებს ალტერნატიული ნობელის პრემია მიენიჭათ

ისინი საქართველოში დემოკრატიას იცავენ და ხელისუფლების რეპრესიებით დაზარალებულებს უფასო იურიდიულ კონსულტაციას სთავაზობენ. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (Georgian Young Lawyers’ Association, GYLA) იურისტებმა ორგანიზაცია 1994 წელს დააარსეს. დღეს ისინი ქვეყნის ყველაზე ცნობილ უფლებადამცველთა შორის არიან. ფონდი „სწორი საარსებო საშუალება“ (Right Livelihood Foundation) მათ ალტერნატიული ნობელის პრემიით აჯილდოებს. ჯილდოს ისტორიაში ისინი პირველი ქართული ორგანიზაცია გახდნენ.

ფონდმა პრესრელიზში დაწერა: „მიუხედავად მასშტაბური რეპრესიებისა, რომლებიც ახალმა კანონებმა გამოიწვია, მათ შორის კანონმა „უცხოური გავლენის“ შესახებ, GYLA საქართველოში საქმიანობის გაგრძელებას აპირებს. ამჟამად ორგანიზაციას შემცირებული გუნდი ჰყავს და უფლებადაცვითი საქმიანობის განსაკუთრებით გადაუდებელ მიმართულებებზე მუშაობს“.

ჯილდო „სწორი საარსებო საშუალება“ (Right Livelihood Award) 1980 წლიდან გადაეცემათ კლიმატისა და გარემოს დაცვის, ადამიანის უფლებების, სამართლიანობისა და მშვიდობისთვის მებრძოლ გაბედულ ადამიანებს. წლების განმავლობაში მას ალტერნატიული ნობელის პრემია ეწოდა, თუმცა ეს ჯილდო ნობელის პრემიებთან კრიტიკულ დისტანციას ინარჩუნებს.

ქართველ იურისტებთან ერთად სხვა პირებისა და ორგანიზაციების დაჯილდოებაც იგეგმება. ფონდის ცნობით, ყურადღება ქალებსა და ქალების მიერ მართულ ორგანიზაციებზე გამახვილდა, „რომლებიც ჩვენი დროის განსაკუთრებით ღრმად ფესვგადგმულ ძალაუფლებრივ სტრუქტურებს უპირისპირდებიან“.

წლევანდელ ლაურეატებს შორისაა ჯალილა ჰაიდერი (Jalila Haider) პაკისტანიდან. დასაბუთებაში წერია, რომ ჯილდო მას მიენიჭა, „რადგან ჰაზარას თემის პირველი ქალი ადვოკატის რანგში წარმატებით ებრძვის ეთნიკურ, სახელმწიფო და პატრიარქალურ დევნას. მას რწმენა ამოძრავებს, რომ არცერთი ადამიანი უკანონო არ არის“.

ჯილდო ასევე გადაეცემა სოფლად მცხოვრებ ქალთა ასამბლეას (Rural Women’s Assembly), რომელიც სამხრეთ აფრიკაში მოქმედი სოფლის ქალთა მოძრაობაა. ორგანიზაციის ცნობით, ის მიწასა და წყალზე უფლებებისთვის, სასურსათო სუვერენიტეტისა და კლიმატური სამართლიანობისთვის იბრძვის.

ლაურეატია ასევე ტიმნიტ გებრუ (Timnit Gebru) აშშ-იდან. ფონდის თანახმად, ის „ხელოვნური ინტელექტის სფეროში ძალაუფლების არსებულ კონცენტრაციას უპირისპირდება“ და ავითარებს ციფრულ ტექნოლოგიას, „რომელიც სამართლიანობას, ცხოვრებისეულ გამოცდილებასა და ადამიანის თვითგამორკვევას ეფუძნება“. კომპიუტერული მეცნიერების სპეციალისტი ხელოვნურ ინტელექტს იკვლევს და ტექნოლოგიურ მიკერძოებას ალტერნატიული მიდგომების შემუშავებას უკავშირებს.

ჯილდოს წინა ლაურეატებს შორის ცნობილი ადამიანები არიან. მათ შორისაა შვედი საბავშვო მწერალი ასტრიდ ლინდგრენი, ამერიკელი მამხილებელი ედვარდ სნოუდენი და შვედი აქტივისტი გრეტა თუნბერგი. თუმცა პრემია გაცილებით ხშირად საერთაშორისო დონეზე ნაკლებად ცნობილ პირებს გადაეცემათ, რათა ჯილდომ მათი ხმა უფრო ფართო აუდიტორიამდე მიიტანოს.