კლიმატის კრიზისმა ნეპალ-ტიბეტის დამანგრეველი წყალდიდობა გააძლიერა

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ კატასტროფა რამდენიმე ფაქტორის ერთობლიობამ გამოიწვია. სათბურის აირებით დაბინძურების შედეგად ატმოსფეროს ათწლეულების განმავლობაში დათბობამ არაერთი მათგანი გააუარესა.

საიმპერიო კოლეჯის მკვლევარმა, დოქტორმა ბენ კლარკმა განაცხადა, რომ მყინვარის კატასტროფულ ჩამოშლამდე მის გარშემო მომხდარ ხანგრძლივ ცვლილებებში „კლიმატის ცვლილების კვალი“ აშკარა იყო. კლარკი ექსტრემალურ ამინდსა და კლიმატის ცვლილებას იკვლევს.

იმ რეგიონში, სადაც მყინვარი ჩამოიშალა, კლიმატის ცვლილებამ წინარე ინდუსტრიული პერიოდიდან დაახლოებით 2C-იანი დათბობა გამოიწვია. კონკრეტულად ივლისსა და აგვისტოში დათბობამ დაახლოებით 1,5C შეადგინა.

2026 წლის ივლისი და აგვისტო ადგილობრივად დაკვირვების ისტორიაში ყველაზე თბილი იყო. ჩამოშლამდე რამდენიმე დღით ადრე ტემპერატურამ 30-წლიან საშუალო მაჩვენებელს 5C-ით გადააჭარბა.

ჰიმალაიში გაყინვის ზღვარი 1980-იანი წლებიდან ყოველ ათწლეულში დაახლოებით 100 მეტრით მაღლა იწევს. უფრო მაღალი ტემპერატურა და ხანგრძლივი დნობის პერიოდები მარადიული მზრალობით ჩამოყალიბებულ მთის ფერდობებს ასუსტებს.

დათბობას მყინვარის მნიშვნელოვანი უკანდახევა უკვე მოჰყვა. შედეგად, ჩამოშლის ადგილის გარშემო არსებული და ფერდობის გამამაგრებელი ყინული გაქრა, ხოლო დნობის წყლის რაოდენობა გაიზარდა.

2015 წლის 7,8 მაგნიტუდის მიწისძვრამაც ფერდობის მდგრადობის დაკარგვას შეუწყო ხელი. თუმცა აგვისტოს კატასტროფაში მისი კონკრეტული წვლილი ვერ დადასტურდა.

ოტომ, კლარკმა და WWA-ს გუნდმა კლიმატის ცვლილება კატასტროფის ძირითად მიზეზად პირდაპირ არ დაასახელეს. მათი შეფასებით, არსებული გეოლოგიის პირობებში ის დესტაბილიზაციის ფაქტორი იყო.

კლარკმა თქვა: „ჩვენ დავადგინეთ, რომ კლიმატის ცვლილება მაღალმთიან გარემოს გარდაქმნის და ამ ჩამოშლის მრავალ შესაძლო გამომწვევ ფაქტორზე ზემოქმედებს“.

ნეპალმა წყალდიდობით გამოწვეული ნგრევის აღმოსაფხვრელად ფინანსური მხარდაჭერის მოთხოვნით გაეროს ზარალისა და ზიანის ფონდს ოფიციალურად მიმართა. ეს პროცესი კლიმატის კრიზისთან კავშირის დამადასტურებელ მტკიცებულებას მოითხოვს. ნეპალის საგარეო საქმეთა მინისტრმა შიშირ ხანალმა ჩინეთს, ინდოეთსა და სხვა უდიდესი გამონაბოლქვის მქონე ქვეყნებს „გამოფხიზლებისკენ“ მოუწოდა. მან მათ კატასტროფაზე საერთო პასუხისმგებლობის აღებაც მოსთხოვა.

წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის კლიმატის ცენტრის (Red Cross Red Crescent Climate Centre) უფროსმა ტექნიკურმა მრჩეველმა, მადჰაბ უპრეტიმ განაცხადა, რომ „მოწინავე ხაზზე მყოფი დაუცველი თემების დანაკარგებისა და ზიანის“ შემცირება მხოლოდ გლობალური გამონაბოლქვის მკვეთრი შემცირებით შეიძლება დაიწყოს. ცენტრი WWA-ს ნაწილია.

უპრეტიმ დასძინა: „წარმოუდგენელი მასშტაბის ადამიანურ ტრაგედიასთან ერთად, ამ კატასტროფის შემდეგ აღდგენის ხარჯიც უზარმაზარია. ქვეყანას ამ პრობლემის შექმნაში ფაქტობრივად არანაირი წვლილი არ მიუძღვის. ეს ხაზს უსვამს სამართლიანი გზის პოვნის აუცილებლობას, რათა კლიმატის მიმართ დაუცველ ქვეყნებს იმ პრობლემებთან გამკლავებაში დავეხმაროთ, რომლებიც მათ არ გამოუწვევიათ“.

თემებიბენ კლარკიმადჰაბ უპრეტიფრიდერიკე ოტოშიშირ ხანალიამინდის მოვლენების ატრიბუციის მსოფლიო პროექტილონდონის საიმპერიო კოლეჯიწითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის კლიმატის ცენტრილანგტანგ ლირუნგინეპალიტიბეტი

გამოქვეყნდა 17 სექტემბერი, 2026