მექის თავდაცვის პაქტიდან თეირანის მოლაპარაკებებამდე: იცვლება თუ არა ახლო აღმოსავლეთის უსაფრთხოების ვითარება

იემენის ჰუსიების მიერ საუდის არაბეთზე გახშირებულმა სარაკეტო და დრონებით თავდასხმებმა მექის ალიანსი პირველი მნიშვნელოვანი გამოცდის წინაშე დააყენა.

5 ოქტომბერს ერ-რიადში გამართულ საგანგებო შეხვედრაზე სამივე ქვეყანა კოლექტიური თავდაცვის ვალდებულებების შესრულებისკენ გადადგმულ ნაბიჯებზე შეთანხმდა. მათ შორისაა შეთანხმებული სამხედრო ძალებისა და შესაძლებლობების საუდის არაბეთში სწრაფად განთავსების უზრუნველყოფა.

ეს ვალდებულებები თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებულ ერთობლივ განცხადებაში ჩამოყალიბდა.

თუმცა ანკარამ ზღვარი გაავლო საუდის არაბეთის თავდაცვის მხარდაჭერასა და იემენში ჰუსიების წინააღმდეგ შეტევით სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობას შორის.

8 ოქტომბერს ანკარაში გამართულ პრესკონფერენციაზე ფიდანმა თქვა, რომ შეთანხმება თავდაცვით ხასიათს ატარებს. მან გამორიცხა თურქი ჯარისკაცების სხვა ქვეყანაში თავდასხმების განსახორციელებლად გაგზავნა.

ამის ნაცვლად, თურქეთი აფასებს შესაძლო წვლილს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა საჰაერო თავდაცვა, ელექტრონული ბრძოლა და ტექნიკური დახმარება.

ამგვარად, სამი ქვეყანა თეირანთან პირდაპირ კავშირს ამყარებს და, ამავე დროს, ალიანსის პირობების შესაბამისად სამხედრო მზადყოფნას აძლიერებს. ალიანსი წევრებზე თავდასხმების შეკავებას ისახავს მიზნად.

ბოლო თვეებში პაკისტანი თეირანსა და ვაშინგტონს შორის შუამავლის როლს ასრულებდა. საუდის არაბეთი ცდილობს, შეაკავოს ჰუსიების თავდასხმების საფრთხე, რომელიც მის ტერიტორიასა და ინფრასტრუქტურას ემუქრება. თურქეთი კი რეგიონში დაძაბულობის შემდგომი ესკალაციის თავიდან აცილებას ცდილობს.

საუდის არაბეთის საგარეო საზოგადოებასთან ურთიერთობის მინისტრის მოადგილემ, რაიედ კრიმლიმ, 26 ოქტომბერს X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში დაწერა, რომ თეირანში ვიზიტი მექის პაქტის ქვეყნების უწყვეტი ძალისხმევის ნაწილია. მისი მიზანი დაძაბულობის შემცირება და დიპლომატიური გზით გადაწყვეტის ხელშეწყობაა.

კრიმლის თქმით, მოლაპარაკებები ასევე მიზნად ისახავს კატარისა და პაკისტანის შუამავლობის მხარდაჭერას.

საუდის არაბეთის განცხადება მიანიშნებს, რომ ირანთან მოლაპარაკებები ალიანსის თავდაცვის ვალდებულებებთან ერთად მიმდინარეობს. ეს სულაც არ ნიშნავს პაქტის დანიშნულების ფუნდამენტურ ცვლილებას.

თეირანის მიერ ადგილობრივ ძალებზე დაფუძნებულ უსაფრთხოების მოწყობაზე გაკეთებული აქცენტი, სულ მცირე, პრინციპში, გარკვეულწილად ემთხვევა მექის პაქტის გაცხადებულ მიზანს, გააძლიეროს რეგიონული სახელმწიფოების უსაფრთხოების თანამშრომლობა.

საუდის არაბეთს აშშ-სთან ფართო უსაფრთხოების კავშირები აქვს, თურქეთი ნატოს წევრია, პაკისტანი კი რამდენიმე დიდ სახელმწიფოსთან თავდაცვის პარტნიორობას განაგრძობს.

ამასობაში, რეგიონული უსაფრთხოების ახალი ერთობლივი მექანიზმის შესახებ შეთანხმება არ გამოცხადებულა.

მიუხედავად ამისა, თეირანის შეხვედრა მნიშვნელოვან განვითარებაზე მიუთითებს: სამი ქვეყანა, რომლებმაც რეგიონში უსაფრთხოების მზარდი საფრთხეების საპასუხოდ ურთიერთთავდაცვის ალიანსი შექმნეს, ახლა ირანთან პირდაპირ დიალოგსაც აწარმოებს.

მთავარი კითხვაა, ექნება თუ არა ამ ორმაგ მიდგომას რეგიონულ დაძაბულობაზე ხანგრძლივი გავლენა.

თემებიასიმ მუნირიიბრაჰიმ კალინიმოჰსენ რეზაიხალიდ ბინ სალმანიევრონიუსიმექის თავდაცვის ალიანსითურქეთიირანიპაკისტანისაუდის არაბეთი

გამოქვეყნდა 26 ოქტომბერი, 2026