უკრაინა მალის კონფლიქტში შესაძლოა ჩაერთოს

დოიჩე ველემ HUR-ს კომენტარისთვის მიმართა. გამოცემას, სხვა საკითხებთან ერთად, აინტერესებდა, გაიგზავნა თუ არა პერსონალი მალიში, დაამტკიცა თუ არა მისია პოლიტიკურმა ხელმძღვანელობამ და რა ზომები იქნა მიღებული იმის უზრუნველსაყოფად, რომ JNIM-მა, რომელიც FLA-სთან თანამშრომლობს, უკრაინული მხარდაჭერით ირიბი სარგებელი არ მიიღოს.

დოიჩე ველეს კონკრეტული პასუხი არ მიუღია. HUR-ის სპიკერმა თქვა, რომ უწყებამ შესაძლოა ინფორმაცია მოგვიანებით გაავრცელოს. შესაბამისად, უკრაინის შესაძლო ჩართულობის მასშტაბი გაურკვეველი რჩება.

2020 და 2021 წლების სამხედრო გადატრიალებების შემდეგ მალიმ დასავლელ პარტნიორებს სულ უფრო მეტად ზურგი აქცია და რუსეთს დაუახლოვდა. 2025 წელს, მოსკოვის სამხედრო ყოფნის რეორგანიზაციისას, „ვაგნერის ჯგუფი“ აფრიკის კორპუსმა ჩაანაცვლა.

რუსეთი საჰელის რეგიონში საკუთარი გავლენის განმტკიცებას და საიმედო უსაფრთხოების პარტნიორად წარმოჩენას ცდილობს.

მალის კონრად ადენაუერის ფონდის საჰელის პროგრამის ყოფილი ხელმძღვანელი, ამჟამად კი ფონდის სირიისა და ერაყის პროგრამის ხელმძღვანელი ულფ ლესინგი ამბობს, რომ რუსეთი აფრიკაში საქმიანობას კვლავ აფართოებს.

„მივიღე ინფორმაცია, რომ აფრიკის კორპუსი რუსეთიდან ფრენებისას კვლავ იყენებს სირიასა და ლიბიას სატრანზიტო პუნქტებად, მათ შორის საწვავის შესავსებად და ტვირთის ჩასატვირთად, რათა კონტინენტზე ოპერაციები უზრუნველყოს“, უთხრა ლესინგმა დოიჩე ველეს.

უკრაინისთვის შესაძლოა მიმზიდველი იყოს აფრიკაში რუსეთის ძალებზე ზეწოლა.

ფილატოვა ამას სტრატეგიულად ლოგიკურად მიიჩნევს: „უკრაინელები რუსულ ჯარებს მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში ლეგიტიმურ სამიზნეებად მიიჩნევენ“. მისი თქმით, მალისში მარცხმა შესაძლოა რუსეთის რესურსები შეაკავოს და უსაფრთხოების პარტნიორის რეპუტაცია შეულახოს.

თუმცა, ოლინიკ-დომოჩკო ხაზს უსვამს, რომ ტუარეგებთან ურთიერთობა სრულმასშტაბიანი ალიანსი არ არის. FLA ბამაკოს მთავრობის შეცვლას არ ცდილობს. ის ჩრდილოეთ მალიზეა კონცენტრირებული და თვითგამორკვევას ან ფართო ავტონომიას ესწრაფვის.

ოლინიკ-დომოჩკო ამ ურთიერთობას ტაქტიკურ გარიგებად აღწერს: „ეს უფრო საერთო მტრის წინააღმდეგ შექმნილი სიტუაციური ალიანსია და არა სრულმასშტაბიანი პარტნიორობა“.

FLA ჩრდილოეთ მალიში დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთვის იბრძვის. ამ რეგიონში მოსახლეობის უმეტესობა ტუარეგია. ამის საპირისპიროდ, JNIM მკაცრი ისლამური მმართველობის დამყარებას ცდილობს. ორივე ჯგუფი სამხედრო მთავრობასა და მის რუს მოკავშირეებს ეწინააღმდეგება, თუმცა მათი მიზნები განსხვავებულია.

FLA-ს უკრაინული შესაძლო მხარდაჭერა თავისთავად არ დაადასტურებდა, რომ კიევი JNIM-ს პირდაპირ ეხმარება. თუმცა, ჯიჰადისტებმა შესაძლოა ირიბი სარგებელი მიიღონ, თუ FLA-სთან ერთობლივ ოპერაციებს ჩაატარებენ ან ცოდნასა და აღჭურვილობაზე წვდომას მოიპოვებენ.

ტუარეგთა და ისლამისტურ ჯგუფებს შორის თანამშრომლობა ათ წელზე მეტს ითვლის.

2011 წლის ოქტომბერში, არაბული გაზაფხულის დროს, ლიბიის დიდი ხნის დიქტატორის, მუამარ ალ-კადაფის დამხობისა და მკვლელობის შემდეგ, მძიმედ შეიარაღებული ტუარეგი მებრძოლები მალიში დაბრუნდნენ და დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის ბრძოლა დაიწყეს.

ამ პროცესში სეპარატისტული მისწრაფებები ისლამისტურ მოძრაობებს გადაეჯაჭვა. JNIM-ის ამჟამინდელი ლიდერი აიად აგ ღალი თავად მონაწილეობდა ტუარეგთა ამბოხებაში, ვიდრე ჯიჰადიზმს მიემხრობოდა.

ოლინიკ-დომოჩკოს თქმით, თანამშრომლობა ძირითადად ტაქტიკურია. წარსულში მხარეები ამბოხებების დროს თანამშრომლობდნენ, თუმცა მოგვიანებით ურთიერთობა გაუფუჭდათ. გაურკვეველია, რამდენ ხანს გაგრძელდება ამჟამინდელი ალიანსი.

ეს კიევისთვის პოლიტიკურ რისკსაც ქმნის. აფრიკის ბევრ ქვეყანაში ტუარეგებს სეპარატისტებად მიიჩნევენ. მათთან თანამშრომლობამ შესაძლოა შექმნას შთაბეჭდილება, რომ უკრაინა სხვა ქვეყნის შიდა საქმეებში ერევა.

მალი, ნიგერი და ბურკინა-ფასო უკრაინას შეიარაღებული ჯგუფების მხარდაჭერასა და საკუთარი ტერიტორიული მთლიანობისთვის საფრთხის შექმნაში ადანაშაულებენ. სამივე საჰელის ქვეყანას სამხედრო მთავრობა მართავს. მათ კიევთან დიპლომატიური ურთიერთობა გაწყვიტეს და რუსეთთან თანამშრომლობა გააღრმავეს.

საფრანგეთის საინფორმაციო სააგენტო „ფრანს პრესის“ ცნობით, სექტემბერში მალის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბდულაი დიოპმა გაეროში უკრაინა დაადანაშაულა, რომ ის „ტერორისტულ ჯგუფებსა და სხვა მაფიის მსგავს ჯგუფებს აშკარად და ღიად უჭერს მხარს, რათა ჩვენი ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობას ძირი გამოუთხაროს“. დიოპს ბრალდების დასადასტურებლად მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

სამი ქვეყნის მთავრობას შესაძლოა მოსკოვთან პარტნიორობის გასამართლებლად და კიევის დესტაბილიზატორად წარმოსაჩენად საკუთარი ინტერესი ჰქონდეს.

ფილატოვა რეგიონში უკრაინის საქმიანობას სარწმუნოდ მიიჩნევს, თუმცა ბრალდებების დასადასტურებელი მტკიცებულება არ აქვს.

ოლინიკ-დომოჩკოსაც დამაჯერებელი მტკიცებულება არ აღმოუჩენია. ამასთან, ის აფრთხილებს უკრაინას აფრიკის პოლიტიკისთვის შესაძლო შედეგებზე: კიევი აფრიკის ქვეყნებთან თანასწორ პარტნიორობას უჭერს მხარს. სეპარატისტებთან სავარაუდო თანამშრომლობამ შესაძლოა ეს გზავნილი შეასუსტოს და გავლენა მოახდინოს იმაზე, თუ როგორ აღიქვამენ უკრაინას პოტენციური პარტნიორები.

მალიში ჩართვამ შესაძლოა უკრაინას ევროპას მიღმა რუსეთის ინტერესების შესუსტების შედარებით იაფი გზა შესთავაზოს. სპეციალისტთა მცირე ჯგუფს ადგილობრივი მებრძოლების მომზადება და დრონების გამოყენების უნარების გაუმჯობესება შეუძლია.

თუმცა FLA-სთან შესაძლო პარტნიორობას პოლიტიკური რისკები ახლავს. რადგან ტუარეგი სეპარატისტები JNIM-თან თანამშრომლობენ, კიევი შესაძლოა ისლამისტი მებრძოლების ირიბ მხარდაჭერაში დაადანაშაულონ. ამან შესაძლოა აფრიკულ ქვეყნებთან უკრაინის ურთიერთობების განმტკიცების მცდელობა შეაფერხოს.

თემებივოლოდიმირ ზელენსკიირინა ფილატოვაკირილო ბუდანოვიმარტა ოლინიკ-დომოჩკოულფ ლესინგიდოიჩე ველესი-ენ-ენიმალირუსეთიუკრაინა

გამოქვეყნდა 26 ოქტომბერი, 2026