ნავთობის შემოსავლები რუსეთის დასუსტებულ საომარ ეკონომიკას ინარჩუნებს

უიფერმა თქვა: „ეკონომიკა ზეწოლის ქვეშაა. ის სტაგნაციას განიცდის, ანუ სტაბილურია, მაგრამ არ იზრდება“. მისი თქმით, უკრაინული დარტყმები ადამიანების უმრავლესობაზე დიდ გავლენას არ ახდენს. მან აღნიშნა, რომ სავაჭრო ჩვევების დარღვევა კრემლისადმი საზოგადოებრივ მხარდაჭერას ვერ შეცვლის.

პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინის მოწონების მაჩვენებელი ბოლო თვეებში შემცირდა, მაგრამ 2022 წელს ომის დაწყებამდე არსებულ დონეზე მაღალი რჩება.

ზეწოლის ერთ-ერთი მთავარი ნიშანი საბიუჯეტო დეფიციტი და ფულის ახალი წყაროების ძიებაა. პუტინმა მომხმარებლების მიერ სალაროში გადახდილი დამატებული ღირებულების გადასახადი გაზარდა. მან სხვა მოსაკრებლებიც გააძვირა და მცირე ბიზნესის დაბეგვრა გაამკაცრა, თუმცა დეფიციტი კვლავ იზრდება.

ივლისის ბოლოს დეფიციტმა წლიური ეკონომიკური გამოშვების 2,8% შეადგინა. ეს თავდაპირველ წლიურ საბიუჯეტო მიზანზე თითქმის ორჯერ მეტია. რუსეთის სარეზერვო ფონდში ხელმისაწვდომი რესურსები მშპ-ის 1,6%-მდე შემცირდა. ამიტომ კრემლს შიდა ბანკებისგან სესხის აღება სჭირდება.

გერმანიის საერთაშორისო და უსაფრთხოების საქმეთა ინსტიტუტის (German Institute for International and Security Affairs) ექსპერტის, იანის კლუგეს, თქმით, ეს ძვირად ღირებული სესხია. რუსული ობლიგაციების საპროცენტო განაკვეთი 17%-ს აღწევს.

კლუგემ ანგარიშში დაწერა, რომ საბიუჯეტო ზეწოლა ეჭვს აძლიერებს, რამდენ ხანს შეძლებს რუსეთი ომის გაგრძელებას. ცენტრალური ბანკი საომარი ხარჯებით გამოწვეული ინფლაციის შესაკავებლად საპროცენტო განაკვეთს მაღალ დონეზე ინარჩუნებს. ეს სამოქალაქო კომპანიებს აზარალებს, რადგან თავდაცვის საწარმოებისგან განსხვავებით, შეღავათიან კრედიტებზე წვდომა არ აქვთ.

ომის დაფინანსების კიდევ ერთი წყარო თავდაცვასთან დაკავშირებული კომპანიებისთვის კერძო სესხების ზრდაა. რუსეთის ხელისუფლების მორჩილი ბანკების მიერ გაცემული ეს ვალი დეფიციტის მონაცემებში არ ჩანს. გრძელვადიან პერიოდში დასავლური სანქციები რუსეთს პროდუქტიულობის გასაზრდელად საჭირო ახალ ინვესტიციებს ართმევს.

მაღალი ხარჯები, დაბალი ზრდა, მზარდი ვალი და ძვირი სესხები ეკონომისტებს რუსეთის სტრუქტურული საფუძვლების სახიფათო რღვევაზე აფრთხილებს. სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლის (Stockholm School of Economics) წარმომადგენელმა ტორბიორნ ბეკერმა მიმდინარე მიმართულებას „არამდგრადი“ უწოდა, თუმცა აღნიშნა, რომ კრიზისის დრო კვლავ მეტად გაურკვეველია.

ირანის ომამდე ნავთობის ექსპორტიდან ყოველთვიური შემოსავალი 10 მილიარდ დოლარზე ქვემოთ დაეცა. ივნისისთვის ის 15,8 მილიარდ დოლარამდე, ივლისში კი 13,8 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა. ბეკერმა დაწერა, რომ ენერგიის მაღალი ფასების შენარჩუნების განმავლობაში რუსეთის საბიუჯეტო შეზღუდვები შესაძლოა ფაქტობრივად გაქრეს. მისი თქმით, პრიორიტეტი სანქციების ამრიდებელი რუსული ნავთობმზიდების ფლოტის წინააღმდეგ ზომების გამკაცრება უნდა გახდეს.

თავდაცვის ქარხნებისა და სამხედრო სამსახურში ჩარიცხვის პრემიებმა მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგზე ღარიბ რეგიონებს სარგებელი მოუტანა. ქარხნები ხშირად სრული დატვირთვით მუშაობს, ქვეყნის მასშტაბით უმუშევრობა კი მხოლოდ 2,2%-ია.

სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის (Centre for Strategic & International Studies) ანგარიშის თანახმად, ურალის რეგიონში, ნიჟნი-ტაგილში მდებარე სატანკო ქარხანა „ურალვაგონზავოდმა“ (Uralvagonzavod) უკრაინაში შეჭრის შემდეგ თანამშრომელთა რაოდენობა დაახლოებით 20 000-დან 38 000-ზე მეტამდე გაზარდა. საწარმო სადღეღამისო წარმოებაზე გადავიდა. დრონებისა და მიწა-ჰაერის ტიპის რაკეტების მწარმოებელი „კუპოლი“ (Kupol) ვოლგისპირეთის უდმურტიის რეგიონში უდიდესი სამრეწველო საწარმოა. მან 2025 წელს წარმოება ორჯერ მეტად გაზარდა.

კვალიფიციური მუშახელის დეფიციტი თავდაცვის საწარმოებსა და მთლიან ეკონომიკაში წარმოებას ზღუდავს. პრობლემას რამდენიმე ასეული ათასი, ძირითადად ახალგაზრდა ადამიანის ემიგრაციაც ამძაფრებს. მათ ქვეყანა სამხედრო გაწვევისა და პოლიტიკური რეპრესიების შიშით დატოვეს.

კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა განაცხადა: „დეფიციტის ყოველთვიური მაჩვენებლები ცვალებადია და ეს შეშფოთების მიზეზი არ უნდა გახდეს. მაკროეკონომიკური სტაბილურობა სრულად უზრუნველყოფილია“.

რუსეთის სახელმწიფო განვითარების ბანკის, VEB.RF-ის, მთავარმა ეკონომისტმა ანდრეი კლეპაჩმა სანქციებისა და ეკონომიკური იზოლაციის შედეგებზე გააფრთხილა. მან თქვა: „მსოფლიოში ტექნოლოგიურ და ეკონომიკურ კონკურენციაში ჩამოვრჩებით“. კლეპაჩმა დასძინა: „გამოფიტვის ამ ომში კონკურენციას ვერ მოვიგებთ“.

თემებივლადიმერ პუტინიკრის უიფერიიანის კლუგეტორბიორნ ბეკერიდმიტრი პესკოვიანდრეი კლეპაჩიკრემლილევადას ცენტრირუსეთიუკრაინა

გამოქვეყნდა 19 სექტემბერი, 2026