ფონ დერ ლაიენის იდეამ ევროკავშირის წევრი ქვეყნები გააოცა

ურსულა ფონ დერ ლაიენის წინადადებამ, კანადა ევროკავშირის „პირველი ასოცირებული წევრი“ გახდეს, წევრი ქვეყნები გააოცა. იდეამ ასევე გააჩინა შეშფოთება, თუ რა დათმობებს შეიძლება მოითხოვდეს ასეთი სტატუსი.

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ოთხშაბათს სტრასბურგში ევროკავშირის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური სიტყვით გამოსვლისას კანადასთან ურთიერთობის „უმაღლეს შესაძლო დონემდე აყვანა“ შესთავაზა. ურსულა ფონ დერ ლაიენის განცხადებით, „ჩვენი პარტნიორობის ხელახლა განსაზღვრა გადაუდებელი აუცილებლობაა“. მან ასევე გლობალური კოალიციების შექმნისკენ მოუწოდა, რათა ევროკავშირმა მედეგობა უზრუნველყოს და დემოკრატიები დაიცვას.

თუმცა, ამ გზავნილმა ევროპული მთავრობები მოულოდნელ მდგომარეობაში ჩააყენა. სამი დიპლომატის თქმით, სიტყვით გამოსვლამდე მათთვის ამ იდეაზე მოსაზრება არავის უკითხავს. თავისუფლად საუბრისთვის სამივე მათგანმა ვინაობის გამხელა არ ისურვა. ევროკავშირში გაწევრიანება ევროპული საბჭოს კომპეტენციაა, ხოლო ასოცირებული წევრის სტატუსი საერთოდ არ არსებობს.

ერთ-ერთმა დიპლომატმა, რომელიც ბოლო დღეებში ევროკომისიასთან კანადის საკითხს განიხილავდა, თქვა: „სინამდვილეში არავინ იცის, რას ნიშნავს ეს“. მან დასძინა: „წევრი ქვეყნები მოლოდინის შემცირებას ცდილობდნენ. ოტავის მიმართ დიდი კეთილგანწყობაა, მაგრამ დეტალები უნდა ვიცოდეთ“.

მეორე დიპლომატმა პირდაპირ განაცხადა, რომ კანადას საუკეთესო შემთხვევაში ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის ეკვივალენტს შესთავაზებენ. ეს მექანიზმი ევროპულ ბაზარზე წვდომას უზრუნველყოფს და მისით საქართველო, მოლდოვა და უკრაინა სარგებლობენ. დიპლომატის თქმით, ეკონომიკური ან პოლიტიკური ინტეგრაციის სხვა ფორმას მცირე მხარდაჭერა აქვს. მან ივარაუდა: „წევრი ქვეყნები სხვა ვერაფერზე შეთანხმდებიან“.

მესამე დიპლომატმა დასძინა, რომ ასოცირებული წევრის ნებისმიერი სტატუსი ევროკავშირის ფუძემდებლურ ხელშეკრულებებში ცვლილებებს მოითხოვს. მისი თქმით, ეს „შეუძლებელია“, რადგან იდეას საკმარისი მხარდაჭერა არ აქვს.

დიპლომატების თქმით, უფრო შორს წასვლის შემთხვევაში რამდენიმე შესაძლო პრობლემა წარმოიშობა. მათ შორისაა რთული საკითხები, რომლებიც ოტავის მიერ კანადაში წარმოებული საქონლისთვის უპირატესობის მინიჭებას უკავშირდება. ამგვარი მიდგომა შესაძლოა ერთიანი ბაზრის წესებს ეწინააღმდეგებოდეს. პრობლემებს შორისაა კანადის ფოლადის მრეწველობაც, რომელიც ევროპულს კონკურენციას უწევს. ასევე სადავოა ევროკავშირიდან ავტომობილების ექსპორტის დაბეგვრა და ევროპული ალკოჰოლის იმპორტის შემზღუდავი წესები. მხარეებს გენეტიკურად მოდიფიცირებული ორგანიზმების საკითხზეც განსხვავებული პოზიციები აქვთ.

გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა მანამდე „ასოცირებული წევრის“ სტატუსი უკრაინასთან დაახლოების გაღრმავების საშუალებად შესთავაზა. თუმცა, კიევმა იდეა უარყო და მას სხვა ევროპელი ლიდერების მხარდაჭერაც არ მოჰყოლია.