რუსეთმა და ჩინეთმა ირანის სანქციების ექსპერტთა ჯგუფს ვეტო დაადეს

რუსეთმა და ჩინეთმა სადავო სხდომაზე ვეტო გამოიყენეს. შედეგად, გაეროს უშიშროების საბჭომ ხუთშაბათს ვერ გაახანგრძლივა ექსპერტთა ჯგუფის მანდატი, რომელიც ირანის წინააღმდეგ სანქციების შესრულებას აკონტროლებს.

რუსეთის დელეგაციამ საბჭოს განუცხადა: „უშიშროების საბჭომ ირანის ბირთვული საკითხის განხილვა დაასრულა და გაუვრცელებლობის საკითხი საბჭოს განსახილველ საკითხთა სიიდან ამოიღეს“. დელეგაციის მტკიცებით, რეზოლუცია 2231-ს მოქმედების ვადა 2025 წლის 18 ოქტომბერს გაუვიდა. შესაბამისად, შეხვედრის ჩასატარებლად არც პროცედურული და არც სამართლებრივი საფუძველი დარჩა.

აშშ-ის მიერ წარდგენილი რეზოლუციის პროექტი 1737-ე რეზოლუციით აღდგენილი ირანის სანქციების კომიტეტის დამხმარე ექსპერტთა ჯგუფის მანდატის გაგრძელებას ითვალისწინებდა. ჯგუფის მანდატს ვადა 26 სექტემბერს ეწურებოდა, ხოლო კომიტეტი 1929-ე რეზოლუციის საფუძველზე მოქმედებდა. პროექტს 11-მა წევრმა დაუჭირა მხარი, ორმა კი თავი შეიკავა. საბჭოს ორმა მუდმივმა წევრმა, მოსკოვმა და პეკინმა, წინააღმდეგ მისცა ხმა, რის გამოც პროექტი უარყვეს.

სხდომა საფრანგეთის თავმჯდომარეობით დაიწყო და მაშინვე პროცედურული დავა მოჰყვა. მოსკოვმა „გაუვრცელებლობის“ დღის წესრიგით განხილვის გამართვა გააპროტესტა. რუსეთმა ამ ნაბიჯს უწოდა მცდელობა, „უხეშად ბოროტად გამოიყენონ პროცედურა და იმავე არარსებული დღის წესრიგით შეხვედრა გამართონ“.

პეკინმა მოსკოვის პოზიციას მხარი დაუჭირა და წევრ ქვეყნებს „პოლიტიკური დაპირისპირებისა და ზეწოლისგან“ თავის შეკავებისკენ მოუწოდა. ჩინეთის მტკიცებით, კანონით დადგენილი ვადების დაცვა მრავალმხრივი სისტემის სანდოობის შესანარჩუნებლად და დიალოგის ხელშესაწყობად აუცილებელია.

საფრანგეთმა აღნიშნა, რომ უკუგანახლების მექანიზმის საფუძველზე 1929-ე რეზოლუცია 2025 წლის 27 სექტემბერს სამართლებრივად აღდგა. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ეს აღიარა, რის გამოც საბჭო ექსპერტთა მონიტორინგის ორგანოს მანდატის განახლებას სამართლებრივად ვალდებული იყო.

აშშ-მა ორმაგი ვეტო მკაცრად გააკრიტიკა და განაცხადა: „მოწინააღმდეგე ძალებმა იმ ანგარიშების ჩახშობა გადაწყვიტეს, რომლებიც თაღლითური რეჟიმების მხარდასაჭერად მათივე საქმიანობას ამხელს“. ვაშინგტონის გაფრთხილებით, ჯგუფის გაუქმება უკანონო სამხედრო თანამშრომლობის შესახებ მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მნიშვნელოვან ანგარიშგებას წყვეტს. ეს აღსრულების სიცარიელეს ქმნის და სანქციების გვერდის ავლის ქსელებს ეხმარება.

აშშ-ის დელეგაციამ დასძინა, რომ დაბრკოლების შემდეგ კომიტეტში ჯგუფის შექმნის მცდელობებს გვერდს აუვლის. დელეგაცია კომიტეტის თავმჯდომარის დანიშვნასა და სანქცირებულ პირთა და სუბიექტთა სიების განახლებაზე გაამახვილებს ყურადღებას.