რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ოლეშკიში ჰუმანიტარული კრიზისი მძვინვარებს

უწყვეტმა ბრძოლებმა და ინფრასტრუქტურის თანდათანობითმა გაუარესებამ, როგორც ჩანს, მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმა.

2022 წლის შემოდგომაზე რუსეთის ჯარებმა დნიპროს მარჯვენა ნაპირი და ხერსონი დატოვეს, რის შემდეგაც ოლეშკი ფრონტისპირა ქალაქად იქცა. 2023 წლის ზაფხულში კახოვკის ჰიდროელექტროსადგურის კაშხლის განადგურებამ ოლეშკი დატბორა და მისი ინფრასტრუქტურა ძლიერ დააზიანა. საოკუპაციო ადმინისტრაციის განცხადებით, უკრაინის თავდასხმებმა სარემონტო სამუშაოები და საკვებისა თუ მედიკამენტების მიწოდება შეაფერხა.

ფრონტის გასწვრივ FPV დრონების გამოყენების ზრდასთან ერთად, ოლეშკი სულ უფრო სახიფათო გახდა. დრონების თავდასხმები სამხედროებთან ერთად მშვიდობიან მოსახლეობასაც კლავდა. ქალაქის შემოგარენი იმდენად დაინაღმა, რომ 2026 წლის დასაწყისისთვის იქ შესვლა და გამოსვლა ძალიან გართულდა. ჰასანენკოს თქმით, სწორედ მაშინ დაიწყო პირობების სწრაფი გაუარესება.

Ukrainska Pravda-ს ცნობით, ოლეშკის მცხოვრებლებთან დაკავშირება ახლა ძნელია. ზოგიერთ მათგანთან კავშირი თვეების განმავლობაში ვერ მყარდება. მოსახლეობის ნაწილს ტელეფონის გენერატორით დამუხტვა და ზოგჯერ დარეკვა ან შეტყობინების გაგზავნა შეუძლია. მათი თქმით, საკვები თითქმის აღარ დარჩა. ერთმა მცხოვრებმა Ukrainska Pravda-ს უთხრა: „ხალხს საკვები გაუთავდა. სარეველებით წვნიანს ამზადებენ, შიგნით დანდურს, ნაცარქათამასა და ამარანტს ყრიან. ცხოველებზე საუბარიც აღარ შემიძლია, ყველაზე ცუდ დღეში ისინი არიან“.

ზაფხულში მოსახლეობა ძირითადად საკუთარ ბაღებში მოყვანილი პროდუქტებით იკვებებოდა. ქალაქში საქონლის გაცვლა ფართოდაა გავრცელებული. ჰასანენკომ Suspilne-ს უთხრა: „რაც ჯერ კიდევ იყიდება, დაახლოებით ათასი რუბლი ღირს. კილოგრამი შაქარი ან მარილი ათასი რუბლია, ისევე როგორც ციტრამონის შეკვრა. სინამდვილეში ფულს ფასი აღარ აქვს, რადგან რამდენიც უნდა გქონდეს, არაფერს არავინ ყიდის“.

ზოგიერთი ადამიანი საკვების მოსატანად რადენსკში გამგზავრებას რისკავს. სოფელი ოლეშკიდან 20 კილომეტრში, დაახლოებით 12 მილშია. ის ფრონტიდან უფრო შორს მდებარეობს და უკეთ მარაგდება. თუმცა ნაღმებისა და დრონების გამო მგზავრობა სახიფათოა. ერთმა მცხოვრებმა Ukrainska Pravda-ს უთხრა, რომ სამი ოჯახისთვის 85 კილოგრამი, დაახლოებით 190 ფუნტი, საკვები ჩამოიტანა. რადენსკში ველოსიპედით წავიდა, ოლეშკიში კი ფეხით დაბრუნდა.

ჰასანენკომ Ukrainska Pravda-ს განუცხადა: „ერთი კვირის წინ ცნობებს ჯერ კიდევ უარვყოფდი, მაგრამ ახლა იქ მყოფმა ადამიანმა დამიდასტურა, რომ ხალხმა ძაღლების ჭამა დაიწყო. საჭმელი ნამდვილად არაფერია. ვითარება ყოველდღიურად კი არა, ყოველ საათში უარესდება“.

უკრაინელი ოფიციალური პირების თქმით, ოლეშკიში რუსეთის ჯარებსაც საკვები აკლიათ, ამიტომ მას მშვიდობიან მოსახლეობას ართმევენ. ზოგიერთმა მცხოვრებმა ღობეებზე წარწერები განათავსა: „აქ საკვები არ არის“ ან „აქ მოხუცები ცხოვრობენ“.

არასრულფასოვანი კვებით დასუსტებული ადამიანები ადრე ადგილობრივ საავადმყოფოში გადაჰყავდათ, სადაც თანამშრომლები შეძლებისდაგვარად კვებავდნენ. ბოლო დროს ისედაც შეზღუდული შესაძლებლობებით მოქმედმა საავადმყოფომ მუშაობა თითქმის შეწყვიტა. თანამშრომლებს სისხლდენის შეჩერება კვლავ შეუძლიათ, თუმცა მედიკამენტები, აღჭურვილობა და გენერატორის საკმარისი საწვავი აღარ აქვთ. Ukrainska Pravda-ს წყაროების ცნობით, საავადმყოფო სამოქალაქო პაციენტების მიღებაზე უარს ამბობს.

ოლეშკელი მოხალისე ქსენია არხიპოვა მოსახლეობასთან კავშირს ინარჩუნებს. მან თქვა: „საავადმყოფო ადგილობრივებს სთხოვს, ნებისმიერი ბურღულეული ან სხვა პროდუქტი მიიტანონ, რათა საწოლს მიჯაჭვულ ამპუტირებულ ადამიანებს საუზმე მაინც მისცენ. ეს ერთადერთი ადგილია, სადაც ხალხს ღამის გათევა შეუძლია, რადგან შენობას არ ბომბავენ. თუ ვინმე გენერატორის დახმარებით საჭმელს მოამზადებს, იქ ცხელი საკვების მიღებაც შეიძლება. თუმცა მდგომარეობა კრიტიკულია“.

არხიპოვას თქმით, რუსეთის ჯარები მოსახლეობას მიცვალებულების დაკრძალვის უფლებას არ აძლევენ. მისი განმარტებით, სამხედროებს ცხედრების ჰენიჩესკში ექსპერტიზაზე გადატანა და ანგარიშში უკრაინის შეიარაღებული ძალების დადანაშაულება სურთ. ადრე ცხედრები მორგში გადაჰქონდათ, მაგრამ ის განადგურდა. ამიტომ მათ საავადმყოფოს სარდაფში ინახავენ. არხიპოვამ თქვა: „ყველაფერი ჟონავს და ყარს“. მისი თქმით, ცხედრები იქ მაისიდან გროვდება. ზოგი ადამიანი ახლობლებს ჩუმად ეზოში ან ბაღში კრძალავს.

ჰასანენკომ Suspilne-ს უთხრა: „ოკუპანტები დაბომბვისას დაღუპულთა ცხედრებს არ გასცემენ. საავადმყოფოს სარდაფებში დაახლოებით 100 ცხედარია. ვიცით შემთხვევები, როცა ცხედრები მცხუნვარე მზის ქვეშ ყრია და არავის მიაქვს. საუკეთესო შემთხვევაში, თუ გარდაცვლილს ვინმე იცნობდა, შესაძლოა ცხედარს ტოტები ან ქსოვილი გადააფაროს“.

უკრაინელი მოხალისეების შეფასებით, ოლეშკიში დაახლოებით 1 500 ადამიანი, მათ შორის 40 ბავშვი, კვლავ ცხოვრობს. ახლომდებარე სოფლებში კიდევ 4 000 ადამიანი, მათ შორის 150 ბავშვი, რჩება. უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიან შეჭრამდე ამ დასახლებებში სულ 40 000 ადამიანი ცხოვრობდა.

ადამიანები ქალაქში სხვადასხვა მიზეზით რჩებიან. ზოგი მოხუცია ან გადაადგილება შეზღუდული აქვს. სხვები ფიქრობენ, რომ წასასვლელი არსად აქვთ. ზოგიერთს საბუთები არ აქვს. ოკუპირებული ტერიტორიის გავლით წასასვლელად რუსეთის პასპორტი სჭირდებათ. ოლეშკიში მისი აღება შეუძლებელია, რადგან ქალაქი ხმელეთითა და ჰაერით მოწყვეტილია. რუსეთი უკრაინის მიერ კონტროლირებული ტერიტორიისკენ ჰუმანიტარული დერეფნის გახსნაზე უარს ამბობს.

გაწვევის ასაკის ზოგიერთ კაცს ეშინია, რომ საგუშაგოზე გაჩერების შემთხვევაში რუსეთის ჯარში გაგზავნიან. ზოგს ოლეშკიში ახლობლების დატოვება არ შეუძლია. სხვებს ფული არ აქვთ ან გზაში დაღუპვის ეშინიათ.

ქალაქიდან ორგანიზებული ევაკუაცია არ მიმდინარეობს. უკრაინელი ოფიციალური პირების განცხადებით, რუსეთის არმიას მშვიდობიანი მოსახლეობის წასვლა არ სურს, რადგან მათი ყოფნა უკრაინულ დარტყმებს აფერხებს. Meduza-მ საოკუპაციო ხელისუფლებისგან ვერ იპოვა განმარტება, რატომ არ მოაწყო მან ევაკუაცია.

ჟენევის კონვენციების თანახმად, ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მშვიდობიან მოსახლეობაზე პასუხისმგებლობა საოკუპაციო ძალას ეკისრება. მან მოსახლეობა საკვებითა და მედიკამენტებით „მის ხელთ არსებული საშუალებების მაქსიმალური გამოყენებით“ უნდა უზრუნველყოს.

თემებიდმიტრი პესკოვიტეტიანა ჰასანენკოქსენია არხიპოვაHuman Rights WatchUkrainska Pravdaგაეროკახოვკის ჰიდროელექტროსადგურიმდინარე დნიპროოლეშკიხერსონი

გამოქვეყნდა 27 სექტემბერი, 2026